---

Minkang Zhou

Aspectos diferenciais

As dúas situacións teñen en común a cuestión a resolver, isto é, o traspaso da soberanía e do goberno dos dous territorios de mans europeas a chinesas. Sen embargo existen substanciais diferencias.

Historicamente, os portugueses obtiveron o territorio Macau mediante o suborno a funcionarios corruptos e o engano. O posterior “Tratado Amigable de Intercambio Comercial” que asinaron a dinastía Quing e Portugal non foi máis cá consecuencia do fracaso chinés ante os europeos. Pola contra, os ingleses obtiveron o dominio de Hong Kong pola forza militar na Guerra do Opio (1840-1842).

As negociacións entre China e Gran Bretaña centráronse en dirimir quén exercía a soberanía en Hong Kong, era polo tanto unha disputa entre dous estados que reclamaban o seu dominio sobre o mesmo territorio. No caso de Macau, Portugal xa tiña recoñecido, en 1974, que a soberanía pertencía a China, polo que a negociación resultou moito máis amigable e doada. A discrepancia situouse en torno á data do traspaso. Ademais, as conversas luso-chinesas comezaron despois de que se tivese asinado o acordo entre China e Gran Bretaña. Así pois, moitos aspectos do acordo sobre Macau (sistema político, económico e social; poder lexislativo e xudicial; etc.) non son máis ca unha adaptación do modelo de Hong Kong.

As diferencias entre os dous casos sitúanse en torno á composición das respectivas cidadanías, a inglesa establecida en Hong Kong e a portuguesa asentada en Macau. Os ingleses son moi poucos, forman unha sociedade pechada, case todos eles retornan a Inglaterra ao xubilarse, polo que ao longo destes 150 anos non botaron raíces. Pola contra, os portugueses nestes 400 anos mesturáronse cos chineses mediante emparellamentos e actualmente a poboación de Macau está composta, maioritariamente, por mestizos que ademais ocupan a maior parte dos postos relevantes da administración e desempeñan un destacado papel ao fronte das principais actividades industriais ou comerciais. Así mesmo, Gran Bretaña nunca lles recoñeceu aos naturais de Hong Kong a nacionalidade inglesa e polo tanto non teñen os mesmos dereitos legais que os nacidos nas Illas Británicas, mentres que Portugal hai moitas décadas que considera aos portugueses nacidos en Macau e aos mestizos como cidadáns portugueses de pleno dereito. Hai moitos portugueses e mestizos que naceron, creceron, educáronse, traballaron e xubiláronse en Macau. En definitiva, os portugueses mesturáronse con chineses, mentres que os ingleses non o fixeron.

Diverxencias entre a Lei Básica de Hong Kong e a de Macau

Ao realizarmos unha análise comparativa entre as dúas Leis Básicas podemos subliñar unha serie de trazos diferenciais como:

• O sub-artigo 102, do artigo sétimo do capítulo cuarto da Lei Básica de Macau estipula: “O gobernador da Zona de Administración Especial de Macau, os funcionarios de alto rango, o presidente do lexislativo, o presidente do Tribunal Supremo de última instancia e o fiscal xeral teñen que prestar xuramento de lealdade á República Popular de China, ademais do xuramento estipulado no apartado 101”. Tal xuramento de lealdade non existe na Lei Básica de Hong Kong. Supomos que os ingleses coidan que o actual réxime chinés non vai durar máis de cincuenta anos e non queren aceptar que “un espacio democrático xure lealdade a unha dictadura comunista”. Se así fora, a democracia non é verdadeira. Pola contra, os portugueses aceptaron esta petición de Beijing e entendemos que é por que xa non lles importa moito o futuro de Macau. Nas liñas que seguen tentaremos demostrar a nosa opinión.

• No referente ao exercito chinés establecido en Hong Kong, o artigo 14 do segundo capítulo da Lei Básica explicita detidamente as súas funcións, os ámbitos xeográficos e mesmo o comportamento dos soldados chineses en Hong Kong. Pola contra, na Lei de Macau a cuestión da presencia militar resólvese cunha sinxela declaración: “O goberno popular central encárgase da defensa da Zona de Administración de Macau mentres o goberno de Macau encárgase da seguridade pública da Zona”. A ambigüidade é propia do estilo latino e tamén do chinés. Canto máis ambigua é a lei mellor para Beijing. Supoñemos que isto é debido a que os portugueses xa non teñen a paciencia dos ingleses, pois Macau pouco lles importa.