| |
|
Antecedentes
As primeiras denuncias parten das organizacións humanitarias
e dos defensores dos dereitos civís, nas que se relata a existencia de "detidos pantasma" en distintas
prisións como Abu Ghraib, outras prisións de Iraq, ou,mesmo, a prisión secreta da CIA dentro
das instalacións de Guantánamo. Nelas se aseguraba que existían traslados dos prisioneiros
de orixe islámico, tanto dende EEUU como dende Iraq cara terceiros países, confirmando a crenza de
que EEUU tiña creado unha rede de secuestro en todo o mundo.
O procedemento habitual consistía en utilizar avións
civís, para poder interrogar con técnicas máis agresivas que as que eran empregadas nas prisións
tradicionais, evitando así o control xudicial ou observadores internacionais. Para iso, é necesaria
a complicidade doutros países (árabes e non árabes), dispostos a colaborar na detención,
e nos interrogatorios aos prisioneiros. As novas evidencias, semellan confirmar que a figura dos detidos pantasma
é un fenómeno estendido e preocupante.
Neste sentido, o paquete de medidas antiterroristas que recorta
as liberdades democráticas dos estadounidenses, e que contou coa complicidade demócrata na cámara
dos representantes, e que debía que expirar en 2005, cando menos nas súas cláusulas máis
polémicas - o denominado "Patriot Act"-, segue a ser o marco de actuación no que se inscriben
estas accións da CIA. En función do "Patriot Act", a detención dun alto numero de
estranxeiros mantidos nun limbo legal, do mesmo xeito que a propia cruzada antiterrorista fíxase por tempo
indefinido. A pesares das detencións por máis de un ano e das deportacións, calquera denuncia
xudicial, carece de posibilidades de prosperar.
Complexa infraestrutura
Para a creación dunha infraestrutura que posibilitase
os secuestros, a CIA creou unha serie de empresas pantasmas, cambiando á súa vez o número
das matriculas, que permitise a impunidade nas actuacións da CIA. De acordo cunha investigación realizada
polo The Sunday Times, entre outubro do 2001 e Novembro 2004, producíronse 300 vos destas características,
organizados polo pentágono e a CIA.
Os avións partían de Washington cara a 49 destinos,
todos eles fora dos EEUU. No entanto, aos chamados "Spotters", amantes do mundo da aviación e
os fotógrafos especializados neste tipo de actuacións, fotografaron eses avións e colgaron
os seus datos nunha base de datos coñecida.
A partires do primeiro caso de secuestro acontecido en Paquistán,
sucesos similares comezaron a producirse en distintos países. Os servizos secretos dos EEUU, exerceron presión
aos seus homólogos noutros países para que colaborasen na captura e na entrega de sospeitosos. Así,
en outubro do 2001, produciuse o secuestro e a detención do australiano Mamduh Habib, xerente dun café
en Sidney, cando estaba en Paquistán visitando a uns familiares. A pesares da súa nacionalidade os
axentes da CIA levárono ao Cairo, onde foi torturaron durante seis meses. Para saír do calvario,
tivo que confesarse membro de Al Qaeda, tal e como se lle pedía, e foi trasladado a Afganistán onde
por instrución dos mandos militares de EEUU foi enviado a Guantánamo para saír en xaneiro
de 2005. Tamén o cidadán alemán de orixe siria, Mohammed Haydar Zammar, foi detido e interrogado
por axentes da CIA durante dúas semanas, antes de ser trasladado nun avión a Siria, onde foi recoñecido
por un preso, aparentemente con claros síntomas de tortura. O mesmo acontecería con dous cidadáns
exipcios en Suecia, que foron entregados como presuntos terroristas de Al Qaeda, aos axentes da CIA coa complicidade
das autoridades suecas e exipcias.
Segundo o informe de Human Rights Watch, realizáronse
entre 100 e 150 entregas ou rendicións de prisioneiros para ser interrogados e torturados fora dos EEUU.
Estes traslados de prisioneiros fora do país no que foran capturados, non só se produciu cos denominados
"combatentes inimigos", detidos en Afganistán ou nas zonas fronteirizas con Paquistán.
Houbo tamén unha categoría de prisioneiros capturados en Iraq, para os que se deseñaron escuras
fórmulas que facilitasen o seu interrogatorio, fora do alcance das organizacións de dereitos civís
e sen os controis habituais dos medios oficiais, por exemplo das forzas armadas.
A pesares de que estes prisioneiros si estaban protexidos polas
convencións de xenebra, víase na práctica que recibiron un trato similar ao dos "combatentes
ilegais" ou "combatentes inimigos" de Afganistán e Guantánamo.
A incongruencia legal á luz do dereito internacional
na xustificación e existencia do actual Guantánamo foi establecida unilateralmente polo presidente
Bush o 7 de febreiro de 2002, cando decidiu que os "inimigos detidos en Afganistán non sería
recoñecidos como prisioneiros de guerra e que, polo tanto, non poderían acollerse aos dereitos previstos
para estes nas Convencións de Xenebra", negándolles, por tanto, o estatuto de prisioneiros de
guerra. Dende entón, a administración Bush confírelles un tratamento de "combatentes
inimigos".
Amais diso, á hora de pescudar nos métodos utilizados,
moitos congresistas cuestionaron o muro de impunidade co que se atoparon cada vez que tentaron investigar os métodos
utilizados pola CIA, ou as forzas armadas. A fin de contas, máis aló de ter unha mínima idea
do "modus operandi" utilizado nas prisións iraquís ou Guantánamo, moi pouco transcendeu
sobre a forma de actuar dos axentes da CIA e sobre os centros de detención dispersos en distintos lugares
do planeta. As rivalidades entre a axencia e o propio Pentágono favoreceron ese secretismo.
No entanto, a cantidade de secuestros en distintos países
e os traslados neses misteriosos avións, fixeron posible recompoñer o complexo quebracabezas das
actuacións da CIA.
Entre os países aos que se transferiu prisioneiros "realoxados
por tempo indefinido", estarían: Exipto, Xordania, Paquistán, Arabia Saudí, Marrocos,
Uzbequistán, Tailandia e Siria. Ademais de contar cos seus servizos de intelixencia e de ter centros propios
de detención en Afganistán e Iraq e Guantánamo, contando así mesmo con outros emprazamentos
secretos que son reiteradamente denunciados polas organizacións humanitarias dende o 2002.
En maio do 2004, os periodistas do Washington Post, Dana Priest
e Joe Stephens, deixaron patentes as intencións da CIA cando interrogaron a Peter Probst, en relación
coas operacións de detención e secuestro de persoas, e o seu traslado secreto a outros países
ou centros propios de detención. Probst, sostiña que existe unha longa historia neste tipo de actos,
que se levaron a cabo durante moitas décadas e que segundo el, eran "absolutamente legal". Unha
práctica, que semella terse convertido en "normal", de tal xeito que para os axente da CIA, resulta
incomprensible que alguén se atreva a cuestionala.
Durante todo este tempo, informes de Human Rights Watch, pediron
incansablemente explicacións á administración Bush, sobre a irregular situación na
que se atopa un numero indefinido de detidos por axentes dos EEUU, en centros propios, bases militares ou barcos
estadounidenses, ou ben noutros países aliados.
Galicia nas rutas secretas
En plena polémica sobre os vos secretos da CIA, se afirma
que entre os 10 aeroportos españois que figurarían entre rutas sospeitosas entre Guantánamo,
Kabul, Rabat ou O Cairo, se atopa o aeroporto de Vigo.
Compre dende Galicia meditar subre unha serie de interrogante:
qué papel xogou o goberno español na rede artellada pola CIA?, Cal era o seu grao de coñecemento
do goberno español? do goberno galego?, a simple existencia dos vos proba o traslado de prisioneiros da
CIA?, os servizos secretos dos distintos países implicados,gardan aínda máis claves para entender
toda esta intriga?
Un dos 1.082 vos secretos da CIA, enumerados no informe coñecido
no Parlamento Europeo, en terminais do entorno europeo tería feito escala o pasado mes de agosto no aeroporto
vigués de Peinador, segundo o informe feito público en Estrasburgo. O relatorio da comisión
de investigación da Eurocámara, que foi aprobado en comisión o luns, será sometido
a pleno no próximo mes de xullo, e neste documento vanse investigar os 1.080 vos operados por compañías
"pantasma", vencelladas ou controladas pola CIA. A Eurocámara elaborou este informe en función
das acusacións recollidas contra dos servizos de intelixencia de EE UU que terían empregado territorio
comunitario para trasladar a sospeitosos de terrorismo a países onde posteriormente serían torturados.
Pola súa banda o ministro de Asuntos Exteriores e Cooperación,
Miguel Angel Moratinos, reiterou a vontade do Goberno español de "cooperar e investigar ao máximo"
os presuntos voos realizados pola CIA e que fixeron escala en territorio español, logo de que o relator
da comisión temporal da Eurocámara que investiga as actividades da Axencia de Intelixencia estadounidense,
Claudio Fava, afirmase que un total de 125 voos operados directa ou indirectamente pola CIA, tiñan feito
escala en 10 aeroportos españois: Palma, Tenerife, Valencia, Alacante, Madrid, Barcelona, Málaga,
Sevilla, Ibiza e Vigo-- entre 2002 e 2005. Segundo o eurodeputado, non hai evidencias "irrefutables"
de que en eles viaxasen prisioneiros. No entanto, se considera tendo en conta as rutas de moitos dos vos e algúns
dos países de destino, como Afganistán, Iraq, Xordania, Exipto, Libia, Marrocos, Uzbekistán
ou Guantánamo... sería "lóxico" transportasen persoas en máis dunha ocasión.
O suposto avión da CIA que aterrou en Vigo o 31 de agosto
do ano pasado procedente da cidade suíza de Xenebra, despegou ao día seguinte de Peinador con destino
a Banjul, en Gambia. Emporiso, os aeroportos onde máis manobras se realizaron, foron os das terminais de
Tenerife e Palma de Mallorca, onde as operacións dos avións segredos superan a quincena.
Os supostos vos da CIA que realizaron escala en aeroportos españois,
tiveron lugar dende decembro de 2001, tres meses despois dos atentados do 11 de marzo. Así, o primeiro voo
da axencia estadounidense de intelixencia do que se ten constancia en territorio español fixo escala o 12
de decembro de 2001, no aeroporto de Tenerife. Os dous vos máis recentes no estado español dos que
ten constancia o Parlamento Europeo, é dun que fixo escala en Barcelona o 29 de outubro do ano pasado e
outro o 11 de novembro de 2005, que aterrou en Sevilla.
O método empregado por Faba para investigar os vos sospeitosos,
consiste en cruzar dados de Eurocontrol -o organismo europeo para a xestión do tráfico aéreo-
cos da Administración Federal de Aviación de EEUU (FAA), relativos ós avións de compañías
consideradas "tapadeira" da CIA, ou os usados en traslados irregulares de sospeitosos de terrorismo a
Guantánamo ou a países como Exipto, Afganistán, Xordania ou Libia.
Antecedentes no Estado español
A partires do secuestro do alemán de orixe libanés
Jaled el-Masri, a finais de 2003, puido confirmarse a sospeita de que aeroportos españois estaban sendo
utilizados polos estadounidenses. A posterior investigación do grupo de periodistas de Newsweek, sobre o
Boeing 737 que permitiu trasladar a El-Masri, desencadeou o seguimento por parte doutros medios como El Diario
de Mallorca, e La Opinión de Tenerife, permitiron reconstruír os feitos.
Con relación ao caso vigués, o europarlamentario
italiano Claudio Fava (do Grupo Parlamentario Socialista e relator do Comité de investigación sobre
vos ilegais utilizados pola CIA, distribuíu un documento no que se aseguraba que un dos vos investigados
realizara escala en Peinador. No entanto, o eurodiputado galego Antolín Sánchez Presedo, sostén
que é unha aportación persoal do poñente, Claudio Fava, e só ten carácter informativo.
Por tanto, non é un informe nin unha resolución
oficial da Comisión nin do Parlamento Europeo, nin vai formar parte do Informe do Parlamento Europeo. O
propio Fava, aclarou en rolda de prensa que menciona 1080 vos. O de Vigo é 1 entre os 1080. De total. só
uns poucos eran sospeitosos de transportar prisioneiros.
Semella lóxico que mentres non sexan revisados os compromisos
adoptados no Protocolo de Emenda ao Convenio de Cooperación para a defensa, e outros acordos complementarios
herdados, as operacións realizadas pola CIA poderían seguir levándose a cabo, porque os EEUU
podería argumentar que están amparadas por eses acordos.
|
