| |
|
Dúas semanas de protestas nas rúas, orixinalmente
convocadas polas organizacións universitarias e ampliadas aos institutos de ensino secundario e aos sindicatos,
contra da aprobación, vía parlamentaria, do Contrato do Primeiro Emprego, tiveron nas 135 manifestacións
a nivel nacional convocadas para o martes 28 de marzo, a súa máis latente manifestación de
descontento social contra do primeiro ministro Dominique de Villepin, principal defensor da polémica lei
laboral aprobada a principios de febreiro, pola Asemblea Nacional Francesa.
Esta xornada de folga xeral, que repercutiu fundamentalmente
nos servizos e no transporte público, constituíu un decisivo pulso político entre de Villepin
e os estudantes ou traballadores anti-CPE. A aprobación, unilateral, sen ningún tipo de consenso,
da polémica lei, así como a inflexibilidade do primeiro ministro á hora de negociar unha reforma
máis aberta e plural, son os factores estructurais que vertebran a ampliación deste conflito.
Do mesmo xeito, é de resaltar a ampla capacidade de convocatoria
e mobilización por parte dos estudantes, constituíndo un factor de peso á hora de configurar
as políticas sociais.
Orixe do conflicto
O epicentro do conflito comezou na universidade da Sorbona,
cunha serie de asembleas estudantís que decidiron convocar a unha permanente toma do recinto como elemento
de presión que posibilitase o retiro da lei. O seu efecto expansivo foi chegando a 60 dos 84 centros universitarios
franceses. O primeiro fin de semana de protestas permitiu a congregación, non só na capital senón
en cidades como Burdeos, Rennes, Marsella, Lille e Toulouse, dunha serie de manifestacións de entre 503.000
e 1.500.000 persoas, segundo cifras diverxentes do ministerio do Interior e dos organizadores. Pola súa
banda, as últimas enquisas dan conta dun rexeite social do 70% á polémica lei laboral.
Escenario sociopolítico da crise
Esta nova situación crítica coloca ao escenario
social e político francés nunha delicada conxuntura, que repercute nos intereses políticos
e electorais dos principais actores da vida política nacional. As multitudinarias manifestacións
deron paso a escenas de duros enfrontamentos urbanos entre as forzas de seguridade e os grupos radicais que aproveitaron
o descontento para actuar violentamente.
Neste sentido, existen actualmente 420 detidos, ao tempo que
un manifestante, o sindicalista Cyril Ferez, está en coma produto da represión dos antidisturbios
nos choques da pasada semana en París.
O luns 20, os sindicatos lanzaran un ultimato a Villepin para
que retirase a lei. Diante desta iniciativa o goberno tentou contrarrestar o seu efecto gañando tempo ao
ofrecer diálogo. Pero este diálogo non deu resultados satisfactorios. O primeiro ministro Dominique
de Villepin tivo reunións cos sindicatos para modificar aspectos esencias da polémica lei, pero manténdose
inflexible na petición de retirada do seu plan de emprego xuvenil, máis coñecido polas siglas
CPE. Un día máis tarde, o primeiro ministro tentou reunirse cos estudantes, mais non asistiron catro
dos sindicatos universitarios, visiblemente molestos pola intransixencia de Villepin.
Coma no resto de Europa, o problema da precariedade laboral
en Francia acada cotas de importancia nun país con taxas oficiais do 10% de desemprego, superior á
media europea. Un 22% dos menores de 24 anos non atopan traballo. Mesmo para os analistas que consideran que a
reforma laboral é urxente e necesaria, sen embargo discrepan sobre os métodos e o estilo empregado
por Dominique de Villepin, encadrado nos paradigmas liberais con escaso acento social.
Unha crise à la française
O caso francés ven rexistrando situacións complexas
dende mediados de 2003. Nese momento, unha vaga de calor provocou un desbordamento descomunal da demanda de atención
sanitaria, elemento que provocou certa sensación de indefensión xeral diante do sistema estatal de
asistencia social e provocou severas consecuencias políticas para o goberno de centro-dereita de Jacques
Chirac.
Pero o momento máis complicado foi a celebración
do referendo constitucional europeo, en maio de 2005. Unha serie de manifestacións populares e unha forte
presión social por parte dos sindicatos e da multiforme militancia de esquerda, permitiron o contundente
fracaso na aprobación da Constitución europea. Este duro golpe para o proxecto de integración
europeo por parte dun dos países propulsores do proxecto europeísta afondou en Francia as diverxencias
e a sensación de crise social e política.
Posteriormente, en novembro de 2005, a violenta rebelión
dos arrabaldos parisinos, conformado principalmente por inmigrantes musulmáns de segunda xeración,
orixinarios do Magreb, constituíu un agudo problema de integración social e un elemento a engadir
nesta sensación crónica de crise nacional. Dentro do goberno de Chirac, tanto Dominique de Villepin
como o ministro do Interior, Nicolás Sarkozy, se situaron, daquela, a favor de utilizar a “man dura” como
elemento disuasivo cara aos violentos manifestantes.
Obxectivo: eleccións 2007
Este cadro conflitivo francés non podería analizarse
por completo, sen a perspectiva electoral, localizada principalmente na loita dentro do partido de goberno, Rassemblement
pour la République, RPR, para suceder a Jacques Chirac no Palacio do Elíseo. Situación case
similar á que se vive na esquerda, fragmentada e en proceso de atopar novos líderes.
En abril de 2007 vanse celebrar os comicios presidenciais franceses,
polo que tanto Dominique de Villepin como Nicolás Sarkozy redimensionan os seus cálculos políticos.
O presidente Chirac xa amosara a súa preferencia por Villepin, nomeando ao primeiro ministro como o seu
eventual sucesor dentro do partido. Pero Sarkozy alberga grandes esperanzas, principalmente dentro do seu partido,
Union pour la Majorité Populaire, UMP, que forma parte da coalición de movementos e partidos dentro
da RPR.
A directa identificación entre de Villepin e a CPE constitúe
unha pesada lousa para o primeiro ministro. Evidencia unha fractura dentro do goberno de Chirac e un marcado descontento
social. Unha sondaxe do instituto de opinión IFOP localiza a baixa de popularidade de Villepin nun 61% dos
enquisados. O primeiro ministro esperaba revitalizar a súa candidatura coa aprobación, tanto política
como social, desta polémica lei. O descontento nas rúas e a posibilidade de que esta lei se retire,
afectarán definitivamente as aspiracións electorais de Villepin.
Pola súa banda, Sarkozy tenta gañar puntos con
esta crise. Non cuestiona no fondo esta lei, pero establece a necesidade de reforma, formulando a tese da súa
“mala aplicación”. Así como a crise dos arrabaldos de novembro pasado, significou un notable desprestixio
de Sarkozy, a actual crise do CPE pode ser un revulsivo para que o actual Ministro do Interior, Sarkozy, remonte
a Villepin nas enquisas.
Pola súa banda, esta crise social permítelle á
esquerda tentar organizarse unha maior cohesión interna, con obxectivos comúns e con posibilidades
electorais. As demandas dos estudantes e dos sindicatos sempre contaron co apoio do Partido Socialista, do Partido
Comunista, dos trotskistas e demais manifestacións políticas de movementos de esquerda. O principal
problema para a esquerda está na ausencia de líderes sociais e políticos representativos que
poidan incursionar no pulso entre as enérxicas figuras políticas de Villepin e Sarkozy. Na banda
socialista, existe unha marcada disputa entre a candidata Sègoléne Royale e o Secretario Xeral, François
Hollande.
Paralela á “crise da CPE”, e probablemente coma pretexto
para outros obxectivos, existen factores engadidos ao conflito: A precariedade laboral aumenta nun contexto no
que proliferan os titulados universitarios que o mercado laboral non é quen de absorber; a actividade sindical
produto da confrontación entre un modelo económico liberal e de mercado fronte á defensa do
Estado Social de Benestar; e, por último, a presenza nas manifestación de grupos violentos que aumentan
a sensación social de inseguridade e de explosión popular permanente.
|
| |
|
Dominique de Villepin: Primeiro ministro, principal defensor e promulgador da lei do CPE. Nomeado directamente
polo presidente Jacques Chirac como o seu candidato no partido RPR para as eleccións presidenciais de 2007.
A actual crise e o posible desgaste da súa candidatura constitúe o seu principal reto político
a curto e medio prazo.
Nicolás Sarkozy: Ministro do Interior, líder conservador da UMP ( Unión por unha
Maioría Popular), intenta rendibilizar electoralmente unha crise que afecta directamente ao seu principal
rival electoral, Dominique de Villepin. Nunha clara estratexia por distanciarse da posición oficial, Sarkozy
avoga actualmente por reformas na CPE, defendendo un contrato único e indefinido, con maior flexibilidade
para o empresario e protección para o traballador. Tras da folga do 28 de marzo, manifestouse a favor da
suspensión do CPE.
Tristan Rouquier, Bruno Julliard e Julie
Coudry: Os tres principais líderes estudantís
da universidade da Sorbona. Convocaron a primeira asemblea xeral universitaria para discutir a necesidade de levar
a cabo manifestacións como presión contra de Villepin.
Bernard Thibault e François Chérèque: O primeiro, é líder da Confederación Xeral de Traballadores,
CGT, o máis importante sindicato francés, pertencente ao partido Comunista. O segundo, é líder
do sindicato reformista Confederación Francesa Democrática do Traballo, CFDT, de inspiración
social-cristiá. A pesar das súas divisións persoais e dos seus intereses en ser reelixidos
nos seus cargos nas próximas semanas, ambos veñen traballando conxuntamente para denunciar o CPE
e acosar ao primeiro ministro de Villepin.
Jacques Chirac: Presidente da República Francesa. O seu escaso destaque na crise e o feito
de verse superado actualmente pola rivalidade Villepin-Sarkozy, son razóns de peso para vaticinar un prolongado
eclipse político de Chirac, visible desde o trunfo do “non” no referendo da Constitución europea
en maio de 2005.
François Hollande: Secretario xeral do Partido Socialista, intenta recuperar a iniciativa
da esquerda coa mobilización nas rúas.
|
| |
|
Nome oficial:
República Francesa.
Forma de Estado: República unitaria cun réxime semi-presidencial. Conformada por
22 rexións administrativas.
Xefe de Estado: Jacques Chirac (desde 1995, reelixido no 2002).
Xefe de Goberno: Dominique de Villepin (desde maio 2005).
Partidos Políticos: Unión para a Maioría Popular, UMP (agrupa desde o 2002
aos principais partidos de dereita: Rassemblement pour la Republique, RPR. Democracia Liberal, DL, é unha
facción da demócrata-cristiá Union para a Democracia Francesa, UDF). Partido Socialista PS(social-demócrata).
Partido Comunista Francés, PCF. Partido Radical de Esquerda, PRG. Os Verdes. Fronte Nacional, FN (extrema
dereita).
Poboación: 59.800.000 habitantes.
Idiomas:
Francés (oficial); bretón, alsaciano, corso, occitano, catalán, eusquera, flamenco.
Relixións: 34% católicos; 7% musulmáns; 2% protestantes; 1% xudeus.
PIB per cápita: $29.391 por habitante.
Crecemento económico: 1,2% (2005).
Taxa de desemprego: 9,6% (xaneiro 2006).
|
