Presenza-Opinión   / Europa
|
||||||||
| Polonia: os retos trala traxedia Katarzyna Araczewska (igadi.org, 20/04/2010) |
||||||||
|
|
||||||||
O falecemento o pasado 10 de abril preto da localidade rusa de Smolensk do presidente polaco Lech Kaczynski, a súa esposa e outras 94 persoas, entre as que se inclúen altos cargos políticos e militares, non só sumiu a Polonia no consabido período de loito senón que coloca ás súas autoridades ante a difícil tarefa de manter o normal funcionamento do país. Ademais do presidente, entre as vítimas deste accidente destacan o gobernador do Banco Central Polaco, o xefe da Oficina da Seguridade Nacional, quince deputados da Cámara Baixa do Parlamento e tres senadores, así como os sete máis importantes xenerais do Exército Polaco e o Defensor do Pobo. Todos eles constitúen os postos máis substanciais no Estado democrático, e aínda que para algúns pode resultar un momento pouco oportuno para tomar decisións oficiais, non se pode eludir a vertente pragmática da traxedia. Seguindo os procedementos Conforme á Constitución polaca, no momento da morte do presidente substitúeo ex lege o presidente da Cámara Baixa do Parlamento, sen que sexa necesaria a promulgación de calquera acto xurídico. Xa que logo, desde o pasado 10 de abril o posto do presidente en funcións ocúpao Bronislaw Komorowski, quen asumiu todas as competencias presidenciais, menos a posibilidade de disolver o Parlamento ante certas circunstancias. Ironicamente, Komorowski é o candidato para as próximas eleccións presidenciais por parte do actualmente gobernante partido de centrodereita Plataforma Cívica. Segundo as sondaxes preelectorais, Komorowski enfrontaríase ao presidente Kaczynski na segunda rolda dos comicios planeados en principio para outubro de 2010. Xa que logo, o comportamento actual de Komorowski é obxecto constante de xuízo e observación por parte da sociedade polaca, o cal pode influír no resultado das próximas eleccións. A pesar diso, ata agora as súas decisións foron equilibradas e non parecen estar dirixidas a gañarse ao electorado. Unha perda de tal dimensión da elite política e militar é un feito sen precedentes en Polonia. Con todo, na lei está previsto o procedemento para asegurar a continuidade do traballo da administración pública e, igualmente, do Exército, o que descarta a ameaza de inestabilidade no funcionamento do Estado. A saber, e ata onde sexa posible, as competencias dos falecidos asúmenas temporalmente os segundos a bordo nos seus respectivos cargos. Cando a substitución é urxente, por exemplo no caso do xefe da Oficina da Seguridade Nacional, en conformidade coas leis decídeo a persoa ou persoas indicadas. No caso mencionado, foi o actual presidente en funcións. Se o procedemento de elección de novos funcionarios resulta complicado, antes de que finalice devandito procedemento, o cargo respectivo considerarase como vacante. En canto aos representantes do Parlamento, para nomear os novos deputados serán validos os resultados das últimas eleccións. No caso da substitución dos senadores, deberán convocarse comicios adicionais nas súas respectivas circunscricións. Na vía electoral De momento, a tarefa máis importante e tamén a máis difícil é a convocatoria das eleccións presidenciais. Previstas para outono, a traxedia aérea obrigou a adiantalas, como moi tarde, para o próximo 20 de xuño. A campaña electoral será curta, o cal beneficia á Plataforma Cívica, cuxo candidato xa é coñecido pola opinión pública. A situación é moito menos favorable para o partido Lei e Xustiza dos irmáns Kaczynski, de carácter conservador e ideoloxía católica, así como para a Alianza da Esquerda Democrática, que tamén perdeu aos seus candidatos na catástrofe. É máis, por un requisito formal fixado pola Constitución, os partidos políticos terán que enfrontarse con outro problema. É dicir, para presentarse nas eleccións é imprescindible dispor dunha solicitude asinada por 100.000 electores e o prazo para entregalo caduca 45 días antes da data dos comicios, o que significa que os candidatos terán, como máximo, dúas semanas para conseguir as firmas. Por iso é polo que se espere a renuncia dos candidatos que teñen só a posibilidade teórica de gañar o posto do xefe de Estado (que algúns xa anunciaron extraoficialmente), e a participación electoral só dos candidatos designados polos partidos máis fortes. En canto á situación das forzas políticas significativas, o desafío non se fixa na obtención das firmas senón na elección dun candidato adecuado. As posibles candidaturas No caso de Lei e Xustiza, o partido máis potente da oposición, son posibles tres escenarios. En primeiro lugar, menciónase o posible descarte da participación no proceso electoral, o que probablemente aseguraría o triunfo de Komorowski. Pero, doutra banda, contribuiría á construción simbólica dunha especie de lenda de Lech Kaczynski, da que o partido poderíase aproveitar no futuro. A segunda e máis probable opción consiste na participación electoral de Jaroslaw Kaczynski, o irmán do presidente falecido, a cal parece ser a solución máis desexada polos electores da dereita católica. Kaczynski é un político moi radical, ata máis conflitivo que o seu falecido irmán Lech, con inclinacións nacionalistas e antieuropeístas, aínda que a súa popularidade estivo baixando constantemente nos últimos meses. Con todo, e tomando en conta o estado de conmoción existente entre os polacos, resultaría probable aproveitar a empatía da nación para investir esta tendencia durante a campaña. Para rematar, a designación doutro candidato sempre é unha solución posible. No entanto, é unha posibilidade que ten varias desvantaxes. É dicir, Lei e Xustiza é un partido fortemente vinculado con Jaroslaw Kaczynski e gobernado case autoritariamente polo seu líder. A designación de calquera outro candidato podería causar o desequilibrio do grupo político e revelar os conflitos internos. Ademais, quen podería ameazar a Komorowski? Sete deputados prominentes faleceron no accidente, do resto non todos están dispostos a participar nas eleccións e non todos son capaces de atraer ao electorado. Xa que logo, un candidato completamente novo estaría destinado a perder a batalla co actual presidente en funcións. Agora ben, a situación actual na esquerda é ata máis complicada. No accidente faleceu Jerzy Szmajdzinski, o candidato do principal partido esquerdista, a Alianza da Esquerda, e no seo do partido non hai quen o substitúa. Deste xeito, sería conveniente para a esquerda que se presentase Wlodzimierz Cimoszewicz, un senador independente pero fortemente vinculado coa Alianza. A pesar do seu pasado comunista, Cimoszewicz é un político que goza do gran apoio social e que igualmente sería capaz de gañar votos nunha parte de electorado da Plataforma Cívica. Con todo, Cimoszewicz declinou en participar nas eleccións a non ser que o país atopásese en circunstancias excepcionais que esixisen a súa presentación. Sen dúbida, coa traxedia Polonia achouse nunha situación moi difícil pero, conforme ás primeiras voces dos políticos de esquerda, non foi suficiente para convencelo. Por tanto, a Alianza terá que considerar conceder o seu apoio a unha candidatura allea. Poida que iso beneficie a Andrzej Olechowski, o cofundador de Plataforma Cívica, quen ultimamente quedou á marxe da vida política aínda que decidiu volver á política coa súa propia campaña electoral. A importancia da situación O resultado das eleccións é difícil de prever na presente conxuntura. Pero sería desafortunado que os máis importantes asuntos estatais decidísense pola influencia dun momento emocionante. É dicir, o futuro presidente de Polonia non o será só durante o período de loito senón para os próximos cinco anos, polo que del dependerá a imaxe de Polonia no ámbito internacional. No entanto, o xeito como Polonia está actuando ante esta inesperada perda da súa elite política pode consolidar a súa imaxe como Estado democrático e politicamente maduro e responsable. Pero, igualmente, tamén lle pode afectar de xeito negativo. De momento, a postura da clase política polaca é sorprendentemente moderada, así como obsérvase impecable a cooperación con Rusia en canto á investigación sobre as causas do accidente. Con todo, a campaña electoral empezará a próxima semana, despois do funeral do presidente, e con ela comezará tamén o desafío real. |
||||||||
| Katarzyna Araczewska, é estudante de Dereito (Universidade de Lodz, Polonia) e actualmente realiza prácticas no IGADI . |
||||||||
|
|
||||||||
 Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional www.igadi.org ÚLTIMA REVISIÓN: 04/05/2010
|
||||||||
|
||||||||
