Presenza-Opinión / Latinoamérica

Cuestión de modelos? Por Roberto Mansilla (Xornal, 29/09/2007)

Os países latinoamericanos comezan a observarse cos seus propios ollos, baixo as súas propias perspectivas e realidades, cos seus particulares esquemas de pensamento e acción. Non semellan querer copiar modelos ou permitir que se os impoñan. Prefiren construír no camiño, aprender dos seus propios erros e avanzar cos seus propios acertos. (Foto: De esquerda a dereita, o presidente venezolano Hugo Chávez, o mandatario ecuatoriano Rafael Correa e o boliviano Evo Morales, durante a simbólica investidura presidencial de Correa en presenza dos pobos indíxenas ecuatorianos, en xaneiro pasado).   Nestes días, a Fundación Carlos Casares celebrou en Mondariz os seus V Encontros. O tema elixido foi “América Latina e o futuro” e permitiu contar coa presenza dun nutrido grupo de investigadores latinoamericanos, galegos e españois, así como coa intervención do ministro do Poder Popular para a Cultura da República Bolivariana de Venezuela, Francisco “Farruco” Sesto, natural de Galicia e emigrante neste país. Os debates, que trataron principalmente sobre a democracia e os procesos políticos latinoamericanos, a súa xeopolítica e modelos de integración e o ascenso do indixenismo e de novos actores sociopolíticos, ofreceron diversas críticas e perspectivas sobre a realidade dun continente que cambia a diversos ritmos, cara vías e procesos multidireccionais. Resulta común falar de modelos para América Latina, principalmente desde a perspectiva esóxena. Os casos mais significativos foron a referencia cepalista de substitución de importacións na década dos sesenta do século pasado, pasando por particulares procesos de nacionalismos, revolucións, populismos e adopción de modelos neoliberais contidos no chamado “consenso de Washington” desde a década dos noventa. Non obstante, existen razóns para pensar que esta realidade semella estar mudando nos recentes anos. Os países latinoamericanos comezan a observarse cos seus propios ollos, baixo as súas propias perspectivas e realidades, cos seus particulares esquemas de pensamento e acción. Non semellan querer copiar modelos ou permitir que se llos impoñan. Prefiren construír no camiño, aprender dos seus propios erros e avanzar cos seus propios acertos. É frecuente puntualizar, desde o razoamento xeopolítico, que existe un pulso particular entre dous modelos endóxenos no continente latinoamericano. Este pulso parece identificar dous modelos de desenvolvemento e integración entre Chávez e Lula e entre Venezuela e Brasil. Qué dubida cabe que ambos son os líderes políticos latinoamericanos que maior énfase outorgan á proxección exterior das súas ideas e modelos de integración. Pero América Latina é mais que Chávez e Lula. Novos actores sociais e políticos, especialmente desde as poboacións aborixes e indíxenas, reclaman a ampliación dos seus espazos de participación política, económica e cidadán. Conscientes da necesidade de afondar na democracia social, ábrese unha nova perspectiva de relación entre o Estado e a sociedade civil e os seus referentes de desenvolvemento económico e social, con diversos matices e complexidades. Deste xeito, a integración latinoamericana comeza a formularse desde a idea do desenvolvemento común e autóctono como elemento necesario para que os seus países avancen na construción dun mundo multipolar e equitativo. Nesta dirección, a tradicional preponderancia estadounidense comezou a minguar na súa influencia, explicada por unha repentina viraxe nos procesos políticos, a concreción de sistemas autóctonos de integración e a case imperiosa necesidade de ofrecer unha visión mais en conxunto, mirando tamén cara outro escenarios como Asia, Oriente Medio e África. Con múltiples variantes e numerosos obstáculos, América Latina desenvolve as súas propias perspectivas, ferramentas e inquietudes. Non é tanto cuestión de modelos senón de ideas e sensibilidades propias.

Roberto Mansilla Blanco, analista do Igadi.

Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional www.igadi.org ÚLTIMA REVISIÓN: 03/10/2007 Fernando Pol

Subscríbete á lista de correo do Igadi e recibe notificación das novas informacións, artigos, documentos, convenios, publicacións, etc, que ofrece o Igadi na súa páxina web Igadi na Rede. Para comprender o Mundo desde aquí ... ... para proxectar a Galicia no contexto internacional.     Apúntate en: http://www.elistas.net/lista/igadi/alta