| |
| Presentación |
|
| |
|
|
| |
|
O XVI Congreso do Partido Comunista de China se desenvolveu segundo
o guión previsto. No cume, Hu Jintao accedeu á secretaría xeral, mentres Jiang Zemin conservou
a presidencia da Comisión Militar Central. Pero a renovación formal dos órganos máximos
do Partido foi moi ampla, e afectou tanto ao Comité Permanente do Buró Político, como a outros
órganos esenciais, como a propia Comisión Militar Central, o Buró Político, o Secretariado
ou a Comisión Central de Disciplina. Máis da metade dos membros do Comité Central non foron
reelixidos e a idade media dos dirixentes se reduciu un pouco máis ata situala na fronteira dos sesenta
anos.
Pero esa radiografía da cima do sistema político chinés, ampla e certamente renovada, a duras
penas oculta, sen embargo, a gran sombra que planea sobre él. Jiang Zemin, o secretario xeral sainte e aínda
xefe do Estado, quizáis incluso máis alá de marzo próximo a xulgar polo nivel de influencia
que conserva -agardou catro anos para substituir a Yang Shangkung-, foi, sen lugar a dúbidas, o gran trunfador
deste cónclave. Se no anterior Congreso (1997) supo consolidar en toda regla un poder ata entón administrado
en pequenas dosis por Deng, aquí e agora desplegou con gran eficacia toda a súa influencia cunha
mestría admirable. E por partida dobre. En primeiro lugar, no aparato. En segundo lugar, no discurso. No
primeiro caso, logrou colocar no Comité Permanente do Buró Político ata cinco persoeiros que
lle son totalmente fieis: Wu Bangguo, responsable durante anos da reforma do sector estatal e probable novo presidente,
en marzo próximo, da Asemblea Popular Nacional, o Parlamento chinés, substituindo ao impopular Li
Peng; Jia Qinglin, secretario do Partido en Pekín, que foi promovido dende o Buró Político
a pesar das sospeitas de corrupción e que presidirá a Conferencia Política Consultiva; Zeng
Qinghong, o seu principal punto de apoio e a quen o propio Jiang promoveu con gran esforzo no Buró Político
no que ostentaba a condición de membro suplente dende o último Congreso; Huang Ju, secretario do
Partido en Shanghai; e Li Changchun, secretario do Partido na provincia sureña de Henan. Completan a lista:
Luo Gan, anterior responsable de asuntos políticos e legais, protexido de Li Peng; Wen Jiabao, responsable
da comisión central de finanzas e chamado a substituir a Zhu Rongji, o seu mentor, á fronte do goberno;
e Wu Guanzheng, próximo a Hu e xefe do partido en Shandong e que asumirá agora a Comisión
central de disciplina. En suma, Hu Jintao está prácticamente só.
Na orde do discurso, conven lembrar que “as tres representacións” quedaron recollidas nos estatutos como
pensamento guía do partido xunto co marxismo-leninismo, o pensamento de Mao Zedong e a teoría de
Deng Xiaoping do socialismo con peculiaridades chinesas. A sabendas de que a construcción do socialismo
“require un longo período histórico para o seu desenvolvemento e perfeccionamento”, sen renunciar
ao “ideal supremo e obxectivo final de materializar o comunismo”, se di na resolución sobre a emenda ao
artigo 1 dos Estatutos do partido, se suprime a referencia a que pode militar no Partido “calquer outro revolucionario
chino” que pasa a ser substituida por calquer “elemento avanzado doutros estratos sociais”. O primeiro gran beneficiado
do cambio foi Zhang Ruimin, presidente do grupo de electrodomésticos Haier, que se convertiu en membro suplente
do Comité Central.
O tempo de Hu Jintao que agora se inicia estará marcado por grandes retos. Ás innumerables dificultades
de xestión do proceso de reforma nun país das magnitudes económicas e demográficas
de China deberá sumar dous grandes desafíos. O primeiro, o da súa consolidación no
poder ou, sensu contrario, a difícil convivencia cun poder fráxil e fragmentado que esixirá
a determinación constante dun equilibrio que satisfaga a todos, o que implicaría necesariamente instaurar
un novo estilo e unha nova cultura de goberno, allea ás inercias tradicionais que imponen a súa tendencia
a concentrar o poder de decisión último no número un.
O segundo, a asunción e xestión das consecuencias que se derivan do profundo cambio ideolóxico
iniciado neste Congreso que pode iniciar a senda do PCCh cara o interclasismo e que, levado ata as últimas
consecuencias, pode ter importantes derivacións non soamente no ámbito da política continental
senón que tamén pode afectar ás relacións con Taiwán, flexibilizando, tamén
nesto, os dogmatismos que obstaculizaron ata agora un acercamento que a propia evolución histórica
impón como inevitable. |
| |
|
|
| |
|
|
| Índice |
|
| |
|
|
| 1 |
|
“China's new elite seeks a direction”, por John
Pomfret, en International Herald Tribune, 16 de novembro de 2002.
There is China the emerging economic power.
There is China the responsible international player. Then there is China the den of thieves. There is the Communist
Party, firmly united, remaking itself into a party of technocrats, experts and businessmen. Then there is the party
of strongmen and executioners facing the danger of factional rivalries. |
| |
|
|
| 2 |
|
“Younger, stronger boss, same old problems”, por John
Gittings, en The Guardian, 16 de novembro de 2002.
Whether it is true or false, this is not
the sort of political speculation to be found in the Chinese media. Every newspaper and television station was
unfailingly flattering yesterday about Mr Jiang who has resigned as general secretary but stayed on as chairman
of the military commission. |
| |
|
|
| 3 |
|
“China:
¿otro gran salto adelante?”, por
Óscar Raúl Cardoso, en Clarín,
16 de novembro de 2002.
Desde hace meses los sinólogos del
oeste han venido sugiriendo, en modos más o menos apocalípticos, que el 16° Congreso partidario
que acaba de elegir a los nuevos dirigentes podía estancarse en una crisis de consenso. O, al menos, especularon
los menos pesimistas, se vería imposibilitado de seguir brindando la imagen de disciplina blindada que está
acostumbrado a ofrecer al mundo. |
| |
|
|
| 4 |
|
“A nova liderança”, en Público, 16
de novembro de 2002.
Trazos biográficos dos principais
lideres chineses. |
| |
|
|
| 5 |
|
“Transition
à Pekín”, editorial en Le Monde, 16 de novembro de 2002.
Mieux vaut tard que jamais. Le Parti communiste
chinois, au pouvoir depuis un demi-siècle, vient de reconnaître solennellement qu'il avait lui-même
donné naissance -à son corps défendant- à une classe moyenne à laquelle il va
bien falloir concéder quelques responsabilités politiques. C'est là le sens de la transition
qui vient de s'opérer à la tête du régime de Pékin. |
| |
|
|
| 6 |
|
“La estabilidad china”, editorial de Diario El Correo, 16 de novembro de 2002.
Garantizada la venerada estabilidad y, con
ella, verosímilmente, el gran crecimiento económico, cada día más fomentado con criterios
capitalistas explícitos, China parece instalada en una velocidad de crucero que no deja margen para el pluralismo
político genuino y la democracia liberal. El régimen recuerda cada día más a una sociedad
que se acomoda tradicionalmente a ser dirigida, como casi siempre lo ha sido, por letrados y funcionarios más
o menos competentes, pero no elegidos. |
| |
|
|
| 7 |
|
“Jiang Zemin garde la main sur la Chine”, por Pierre
Haski, en Libération, 16 de novembro de 2002.
Le nouveau numéro un du communisme
chinois est... Jiang Zemin ! 24 heures après son départ à la retraite, l'ex-leader du parti
communiste chinois (PCC) apparaît clairement comme le véritable homme fort de la nouvelle période,
tant en raison des prérogatives qu'il a conservées, que de l'influence qu'il a su se ménager
au sein du Bureau politique désigné vendredi. La marge de manoeuvre de Hu Jintao, le nouveau numéro
un théorique, semble fortement circonscrite. |
| |
|
|
| 8 |
|
“El gran ritual chino”,
por Xulio Ríos, en La Vanguardia,
8 de novembro de 2002.
En la cultura tradicional china, la especialización
en ceremonias ha sido una constante entre los miembros de la corte y de las familias aristocráticas, sobre
todo en el periodo confucianista. Expresión de comportamiento civilizado y de ordenamiento aceptable y aceptado
por la sociedad, los ritos, aún hoy, siguen condicionando en buena medida la evolución del Imperio
del Centro. Bien es verdad que el maoísmo quiso quebrar esa tradición, aunque, finalmente, sin mucho
éxito. Solo Mao, por ejemplo, se resistió a subir a la montaña Taishan, una de las más
sagradas de China, situada a pocos kilómetros de Qufu, en Shandong. |
| |
|
|
| 9 |
|
“La réfome imposible du Parti”, por Agnès
Gaudu, en Courrier International, 16 de novembro de 2002.
La nouvelle génération de
dirigeants appelée à prendre les rênes du pouvoir en Chine n'est peut-être pas dénuée
d'aspirations à la reforme. Mais elle a les mains liées par la nature même du Parti, qui ne
sait fonctionner que sur le mode dictatorial. |
| |
|
|
| 10 |
|
“China
Gives Clues on New Military Leaders, Policies”,
en Stratfor.com, 14 de novembro de 2002.
Three Chinese generals have been named to
the Central Committee of the Communist Party, a sure sign that they will take the lead in Beijing's military planning
over the next decade. A brief look at these generals shows that military modernization –particularly in aerospace
and naval technology– will accelerate. This is something Taiwan might view with trepidation. |
| |
|
|
| 11 |
|
“Os
Três nao-representantes”, por Bao Tong,
en Público, 7 de setembro de 2002.
Os “Três Representantes” têm
várias versoes oficiais, todas elas incluindo os termos “sempre”, “China” e “representante”. O seu significado
é claro. Por outro lado, “mayoría do povo”, cultura avançada” e “forças produtivas
avançadas”, bem como outras frases que dominam esta doutrina, sao, talvez deliberadamente, vagas. |
| |
|
|
| 12 |
|
“Mao, más lejos”,
por Xulio Ríos, en Diario El Correo, 8 de novembro de 2002.
En el ámbito de las ideas, el XVI
Congreso dará vía libre a la llamada «teoría de las tres representaciones» que
desde hace un par de años impulsa el propio Jiang Zemin como aportación esencial de su largo mandato
(1989-2002). Pese a las resistencias, que las tiene, Jiang desea, sobre todo, incorporar a los empresarios privados
al Partido. Para ello, los Estatutos deberán suavizar las exigencias revolucionarias, reconduciéndolas
a la simple militancia en ideas avanzadas y no retrógradas como listón mínimo para acceder
a la nomenclatura, que aún hoy maneja los destinos del viejo Imperio del Centro casi como lo harían
los mandarines del pasado. |
|