Actualidade Exterior / nº 90-25/2002 de 25 de novembro Volver ó índice
A nova China de Hu Jintao
 
 
Presentación

     
    O XVI Congreso do Partido Comunista de China se desenvolveu segundo o guión previsto. No cume, Hu Jintao accedeu á secretaría xeral, mentres Jiang Zemin conservou a presidencia da Comisión Militar Central. Pero a renovación formal dos órganos máximos do Partido foi moi ampla, e afectou tanto ao Comité Permanente do Buró Político, como a outros órganos esenciais, como a propia Comisión Militar Central, o Buró Político, o Secretariado ou a Comisión Central de Disciplina. Máis da metade dos membros do Comité Central non foron reelixidos e a idade media dos dirixentes se reduciu un pouco máis ata situala na fronteira dos sesenta anos.

Pero esa radiografía da cima do sistema político chinés, ampla e certamente renovada, a duras penas oculta, sen embargo, a gran sombra que planea sobre él. Jiang Zemin, o secretario xeral sainte e aínda xefe do Estado, quizáis incluso máis alá de marzo próximo a xulgar polo nivel de influencia que conserva -agardou catro anos para substituir a Yang Shangkung-, foi, sen lugar a dúbidas, o gran trunfador deste cónclave. Se no anterior Congreso (1997) supo consolidar en toda regla un poder ata entón administrado en pequenas dosis por Deng, aquí e agora desplegou con gran eficacia toda a súa influencia cunha mestría admirable. E por partida dobre. En primeiro lugar, no aparato. En segundo lugar, no discurso. No primeiro caso, logrou colocar no Comité Permanente do Buró Político ata cinco persoeiros que lle son totalmente fieis: Wu Bangguo, responsable durante anos da reforma do sector estatal e probable novo presidente, en marzo próximo, da Asemblea Popular Nacional, o Parlamento chinés, substituindo ao impopular Li Peng; Jia Qinglin, secretario do Partido en Pekín, que foi promovido dende o Buró Político a pesar das sospeitas de corrupción e que presidirá a Conferencia Política Consultiva; Zeng Qinghong, o seu principal punto de apoio e a quen o propio Jiang promoveu con gran esforzo no Buró Político no que ostentaba a condición de membro suplente dende o último Congreso; Huang Ju, secretario do Partido en Shanghai; e Li Changchun, secretario do Partido na provincia sureña de Henan. Completan a lista: Luo Gan, anterior responsable de asuntos políticos e legais, protexido de Li Peng; Wen Jiabao, responsable da comisión central de finanzas e chamado a substituir a Zhu Rongji, o seu mentor, á fronte do goberno; e Wu Guanzheng, próximo a Hu e xefe do partido en Shandong e que asumirá agora a Comisión central de disciplina. En suma, Hu Jintao está prácticamente só.

Na orde do discurso, conven lembrar que “as tres representacións” quedaron recollidas nos estatutos como pensamento guía do partido xunto co marxismo-leninismo, o pensamento de Mao Zedong e a teoría de Deng Xiaoping do socialismo con peculiaridades chinesas. A sabendas de que a construcción do socialismo “require un longo período histórico para o seu desenvolvemento e perfeccionamento”, sen renunciar ao “ideal supremo e obxectivo final de materializar o comunismo”, se di na resolución sobre a emenda ao artigo 1 dos Estatutos do partido, se suprime a referencia a que pode militar no Partido “calquer outro revolucionario chino” que pasa a ser substituida por calquer “elemento avanzado doutros estratos sociais”. O primeiro gran beneficiado do cambio foi Zhang Ruimin, presidente do grupo de electrodomésticos Haier, que se convertiu en membro suplente do Comité Central.

O tempo de Hu Jintao que agora se inicia estará marcado por grandes retos. Ás innumerables dificultades de xestión do proceso de reforma nun país das magnitudes económicas e demográficas de China deberá sumar dous grandes desafíos. O primeiro, o da súa consolidación no poder ou, sensu contrario, a difícil convivencia cun poder fráxil e fragmentado que esixirá a determinación constante dun equilibrio que satisfaga a todos, o que implicaría necesariamente instaurar un novo estilo e unha nova cultura de goberno, allea ás inercias tradicionais que imponen a súa tendencia a concentrar o poder de decisión último no número un.

O segundo, a asunción e xestión das consecuencias que se derivan do profundo cambio ideolóxico iniciado neste Congreso que pode iniciar a senda do PCCh cara o interclasismo e que, levado ata as últimas consecuencias, pode ter importantes derivacións non soamente no ámbito da política continental senón que tamén pode afectar ás relacións con Taiwán, flexibilizando, tamén nesto, os dogmatismos que obstaculizaron ata agora un acercamento que a propia evolución histórica impón como inevitable.
     
     
Índice

     
1   China's new elite seeks a direction”, por John Pomfret, en International Herald Tribune, 16 de novembro de 2002.

There is China the emerging economic power. There is China the responsible international player. Then there is China the den of thieves. There is the Communist Party, firmly united, remaking itself into a party of technocrats, experts and businessmen. Then there is the party of strongmen and executioners facing the danger of factional rivalries.
     
2   Younger, stronger boss, same old problems”, por John Gittings, en The Guardian, 16 de novembro de 2002.

Whether it is true or false, this is not the sort of political speculation to be found in the Chinese media. Every newspaper and television station was unfailingly flattering yesterday about Mr Jiang who has resigned as general secretary but stayed on as chairman of the military commission.
     
3   China: ¿otro gran salto adelante?”, por Óscar Raúl Cardoso, en Clarín, 16 de novembro de 2002.

Desde hace meses los sinólogos del oeste han venido sugiriendo, en modos más o menos apocalípticos, que el 16° Congreso partidario que acaba de elegir a los nuevos dirigentes podía estancarse en una crisis de consenso. O, al menos, especularon los menos pesimistas, se vería imposibilitado de seguir brindando la imagen de disciplina blindada que está acostumbrado a ofrecer al mundo.
     
4   A nova liderança”, en Público, 16 de novembro de 2002.

Trazos biográficos dos principais lideres chineses.
     
5   Transition à Pekín”, editorial en Le Monde, 16 de novembro de 2002.

Mieux vaut tard que jamais. Le Parti communiste chinois, au pouvoir depuis un demi-siècle, vient de reconnaître solennellement qu'il avait lui-même donné naissance -à son corps défendant- à une classe moyenne à laquelle il va bien falloir concéder quelques responsabilités politiques. C'est là le sens de la transition qui vient de s'opérer à la tête du régime de Pékin.
     
6   La estabilidad china”, editorial de Diario El Correo, 16 de novembro de 2002.

Garantizada la venerada estabilidad y, con ella, verosímilmente, el gran crecimiento económico, cada día más fomentado con criterios capitalistas explícitos, China parece instalada en una velocidad de crucero que no deja margen para el pluralismo político genuino y la democracia liberal. El régimen recuerda cada día más a una sociedad que se acomoda tradicionalmente a ser dirigida, como casi siempre lo ha sido, por letrados y funcionarios más o menos competentes, pero no elegidos.
     
7   Jiang Zemin garde la main sur la Chine”, por Pierre Haski, en Libération, 16 de novembro de 2002.

Le nouveau numéro un du communisme chinois est... Jiang Zemin ! 24 heures après son départ à la retraite, l'ex-leader du parti communiste chinois (PCC) apparaît clairement comme le véritable homme fort de la nouvelle période, tant en raison des prérogatives qu'il a conservées, que de l'influence qu'il a su se ménager au sein du Bureau politique désigné vendredi. La marge de manoeuvre de Hu Jintao, le nouveau numéro un théorique, semble fortement circonscrite.
     
8   El gran ritual chino”, por Xulio Ríos, en La Vanguardia, 8 de novembro de 2002.

En la cultura tradicional china, la especialización en ceremonias ha sido una constante entre los miembros de la corte y de las familias aristocráticas, sobre todo en el periodo confucianista. Expresión de comportamiento civilizado y de ordenamiento aceptable y aceptado por la sociedad, los ritos, aún hoy, siguen condicionando en buena medida la evolución del Imperio del Centro. Bien es verdad que el maoísmo quiso quebrar esa tradición, aunque, finalmente, sin mucho éxito. Solo Mao, por ejemplo, se resistió a subir a la montaña Taishan, una de las más sagradas de China, situada a pocos kilómetros de Qufu, en Shandong.
     
9   La réfome imposible du Parti”, por Agnès Gaudu, en Courrier International, 16 de novembro de 2002.

La nouvelle génération de dirigeants appelée à prendre les rênes du pouvoir en Chine n'est peut-être pas dénuée d'aspirations à la reforme. Mais elle a les mains liées par la nature même du Parti, qui ne sait fonctionner que sur le mode dictatorial.
     
10   China Gives Clues on New Military Leaders, Policies”, en Stratfor.com, 14 de novembro de 2002.

Three Chinese generals have been named to the Central Committee of the Communist Party, a sure sign that they will take the lead in Beijing's military planning over the next decade. A brief look at these generals shows that military modernization –particularly in aerospace and naval technology– will accelerate. This is something Taiwan might view with trepidation.
     
11   Os Três nao-representantes”, por Bao Tong, en Público, 7 de setembro de 2002.

Os “Três Representantes” têm várias versoes oficiais, todas elas incluindo os termos “sempre”, “China” e “representante”. O seu significado é claro. Por outro lado, “mayoría do povo”, cultura avançada” e “forças produtivas avançadas”, bem como outras frases que dominam esta doutrina, sao, talvez deliberadamente, vagas.
     
12   Mao, más lejos”, por Xulio Ríos, en Diario El Correo, 8 de novembro de 2002.

En el ámbito de las ideas, el XVI Congreso dará vía libre a la llamada «teoría de las tres representaciones» que desde hace un par de años impulsa el propio Jiang Zemin como aportación esencial de su largo mandato (1989-2002). Pese a las resistencias, que las tiene, Jiang desea, sobre todo, incorporar a los empresarios privados al Partido. Para ello, los Estatutos deberán suavizar las exigencias revolucionarias, reconduciéndolas a la simple militancia en ideas avanzadas y no retrógradas como listón mínimo para acceder a la nomenclatura, que aún hoy maneja los destinos del viejo Imperio del Centro casi como lo harían los mandarines del pasado.
Volver ó índice

Volver ó principio


Ir á páxina de inicio
Instituto Galego de Análise e
Documentación Internacional
www.igadi.org

ÚLTIMA REVISIÓN: 16/11/2002