Actualidade Exterior / nº 56-16/2001 de 26 de xullo Volver ó índice
China, as Olimpiadas e os Dereitos Humanos
 
 
Presentación

     
    A decisión do Comité Olímpico Internacional (COI) de aceptar a candidatura de Beijing para a celebración dos xogos de 2008 desatou todo tipo de reaccións. Para uns, considerando que non se pode “premiar” a quen viola sistematicamente os dereitos humanos, evidenciouse o cinismo dunha comunidade internacional que sacrifica os principios en aras dos enormes intereses económico-comerciais que apremian as estratexias das grandes potencias. Para outros, sen embargo, aínda admitindo as múltiples carencias do Imperio do Medio e resaltando a gravedade doutras situacións (Chechenia, poñamos por caso) que nada importan ao “mundo libre”, resultaría dificilmente explicable rexeitar a proposta chinesa tanto polas súas cualidades técnicas como por motivos de naturaleza estrictamente política.

Hai catro anos Bejing quedara a só dous votos para facerse coa sede olímpica. Daquela, unha enorme decepción percorreu o país e dende entón numerosas afrentas (bombardeo da legación de Belgrado, incidente aéreo sobre a illa de Hainan, etc) salpicaron as relacións de China co mundo occidental. Unha negativa do COI sería interpretada como unha manifestación máis do desexo de contención dos sectores máis illacionistas que habitan nas élites mundiais, firmes partidarios da confrontación coa China e espolearía no interior a onda nacionalista cun verniz claramente antioccidental.

Pero ¿en que punto se atopa China en relación aos dereitos humanos?. China non é un país comunista tradicional. Acepta o mercado, as diferentes formas de propiedade, o investimento estranxeiro, aínda que non o abandono do seu sistema político. Esto é, en esencia, o chamado “socialismo con peculiaridades chinesas”. No que respecta aos dereitos humanos, esa peculiaridade manifestase en que non é, no fundamental, a ideoloxía (como acontecía no socialismo real) o que xustifica a negativa chinesa a recoñecer os dereitos humanos. Fálase de demora e xustificase con dous argumentos. En primeiro lugar, a propia tradición ou cultura, ou o que é o mesmo, a excepcionalidade dos valores asiáticos, tese compartida polos asinantes da declaración de Bangkok e que funde as súas raíces na subordinación do individuo aos intereses colectivos, socialmente máis extendida e interiorizada pola acción dos moitos séculos de impregnación confuciana que polas breves décadas de rachas atemporaladas de marxismo-leninismo, pensamento Mao Tse-tung. Sen embargo, as reformas políticas que se produciron recentemente nos países do seu entorno como Corea do Sur ou Taiwán, cuestionan moi seriamente o rigor de tal reflexión.

O segundo elemento é o subdesenvolvemento. A China é un país pobre e primeiro debe solucionar os seus problemas económicos; despois virá a reforma política. Para ilustrar este argumento con frecuencia recurren ao exempolo da transición nos países do Leste: a política precedeu ás reformas económicas con resultados desastrosos na maior parte dos casos; ou, a sensu contrario, a algúns países asiáticos nos que o proceso inverso, impulsado dende arriba e lentamente resultou, afirmase, moito máis exitoso. Beijing, moi temeroso da inestabilidade, súmase así ás teses dos que opinan que soamente a partir dun determinado nivel de benestar se pode pensar na democracia e na liberdade. Primeiro riqueza, despois xustiza.

A mellora da situación dos dereitos humanos na China producirase a medida que se afiancen no poder os partidarios dun estado de dereito, do fortalecemento do sistema legal. Dende o exterior pódese axudar máis coa forza da convicción que coa imposición. Non por presionar máis se irá máis rápido. Os chineses forman parte dunha rica e milenaria civilización. Cunha relación historicamente problemática, e pouco respectuosa cos dereitos humanos, como a exercida polos propios países occidentais na China, todo intento de afirmar a nosa hipotética superioridade humanística non conseguirá outro efecto que reforzar o nacionalismo e as tendencias xenófobas hostís. Mentres, persistirá a chamada “diplomacia do gota a gota”: hoxe a sinatura dun pacto internacional, mañá unha liberación, pasado unha expulsión...

Nestas coordenadas, a decisión do COI é positiva por canto contribuirá a unha maior aproximación entre os mundos occidental e chinés, propiciará unha diálogo civilizatorio e incidirá no fortalecemento daqueles sectores internos partidarios dunha modernización económica e social que non solape a principal promesa política da Revolución: a liberdade e a soberanía para todos e cada un dos millóns de chineses.
     
     
Índice

     
1   Beijing ganó la sede de las Olimpiadas 2008”, en Beijing Informa nº 30/2001.

La solicitud de Beijing cuenta con el apoyo de todos los chinos, incluidos aquellos que residen en el extranjero. Hoy día, mientras experimenta un desarrollo sostenido y constante en la construcción urbana, en la protección ecoambiental y en la infraestructura, tiene plena capacidad para auspiciar las olimpiadas de 2008. Beijing es una ciudad de fama mundial por sus patrimonios históricos y culturales.
     
2   Beijing’s Olympic Gold May Come at a High Price”, en Stratfor.com, 12 de xullo de 2001.

Beijing, the frontrunner to win a July 13 vote to host the 2008 Summer Olympic Games, is counting on a successful bid to increase its international prestige and boost economic investments. Yet the attention may be a doubleedged sword for the Chinese government, restraining its ability to cracj down on social and political unrest while emboldening dissidents and foreign governments.
     
3   Five rings for Beijing?”, en The Economist, 7 de xullo de 2001.

Mr Jiang has a fair chance of glory. Beijing is tipped as a front-runner, thoygh so are Paris and Toronto. IOC delegates may feel that it is time to award the games to a developing country... China will have to hope that its humanrigths record does not wreck its chances.
     
4   A sorry excuse for a celebration”, editorial en Taipei Times, 14 de xullo de 2001.

China sees being awarded the Games as a recognition of its international respectability. It will now indulge in an orgy of nationalist bombast which will get louder as the country’s very real economic and social problems get worse.
     
5   Will China Be Infused With Olympic Spirit?”, editorial en The Moscow Times (16 de xullo de 2001) e Opinión en The St. Petersburg Times, 17 de xullo de 2001.

Moscow’s preparations in 1980 involved creating the illusion of well-being typical of the Communists’ reception of foreigners. Undesirables such as prostitutes and the homeless were rounded up and hidden from vieww. Parents were “encouraged” to send their children to summer camps. The capital was closed off to visitors from other cities -with the exception of additional intelligence agents to monitor the crowds of foreigners.
     
6   Relajar la tensión”, por Xulio Ríos, en El Mundo, 14 de xullo de 2001.

En el ámbito interno, la elección de Beijing consagra el final de un mandato mediocre, el de Jiang Zemin, muy ceremonioso pero politicamente inoperante para despejar las principales incógnitas del futuro inmediato de China. Los juegos en Beijing simbolizarán esa apuesta por un escenario de entendimiento e integración que dificilmente podrán obviar los llamados a asumir próximamente el relevo en el poder.
     
7   Gold is Good”, en Far Eastern Economic Review, 26 de xullo de 2001.

Getting the 2008 Olympics was a major achievement for President Jiang Semin’s leadership. His arrival on the viewing platform of Tiananmen Gate after the announcement was greeted with a roar of appreciation and the crowd surged forward to share in the limelight. Who knew the president had star quality?
     
8   Beijing Wins Olympics Bid for 2008 Games”, por Jere Longman, en The New York Times, 14 de xullo de 2001.

Today’s election took place by secret ballot, and delegates of the Olympic committee declined to reveal how they voted. Beijing appeared to receive broad international support beyond the developing nations where it has gained favor by building sports stadiums over the years. Sandra Baldwin, the president of the United States Olympic Committee, said she was “O.K. with Beijing”.
     
9   Intimations of mortality”, en The Economist, 30 de xuño de 2001.

As China’s Communist Party celebrates its 80th birthday, the country is changing too fast for its rulers to keep up.
     
10   As China changes”, en The Economist, 30 de xuño de 2001.

China’s Communists face a choice: to loosen their political grip deliberately in the name of reform, or see their autority increasingly challenged, as others have done before them, by the workers, peasants and now entrepreneurs on whom prosperity depend.
     
11   China’s Coming Transformation”, por George Gilboy e Eric Heginbotham, en Foreign Affairs, xullo/agosto 2001.

For China’s next generation of leaders, political reform will center on allowing independent social organizations to formally represent their interests, strengthening intraparty democracy, and increasing the separation of the Communist Party from the state.
Volver ó índice

Volver ó principio


Ir á páxina de inicio
Instituto Galego de Análise e
Documentación Internacional
www.igadi.org

ÚLTIMA REVISIÓN: 26/07/2001