|
Os últimos avatares da diplomacia internacional e a proliferación
de declaracións e sinais contraditorias aumentan a sensación dun clima pre-bélico en torno
a Irán, quen teme un ataque conxunto por parte de EEUU e Israel. A piques de vencer o prazo outorgado pola
ONU para que Teherán poña fin ao proceso de enriquecemento de uranio, os tres actores principais
aceleran os seus preparativos militares cara unha posible confrontación que podería modificar radicalmente
o mapa xeopolítico de Oriente Medio.
Como sucedera coa crise pre-bélica de Iraq en febreiro
de 2003, en Washington se aceleran os mecanismos para atopar unha acción que xustifique a adopción
de medidas punitivas cara Irán. No horizonte está o vencemento, o próximo 21 de febreiro,
do ultimátum fixado pola ONU a Teherán para que abandone o seu programa de enriquecemento de uranio.
A pesares de que a comezos de febreiro, o goberno iraniano permitiu
a un grupo de diplomáticos e xornalistas estranxeiros a súa entrada nas plantas de enriquecemento
de uranio de Isfahán, un xesto que as autoridades iranianas interpretaron como unha manifestación
de “transparencia”, en Washington calculan a crise en termos militares.
Tambores de guerra
O despliegue de dous portaavións de guerra electrónica
no Golfo Pérsico, o “Eisenhower” e o “Stennis”, xunto a determinados movementos áereos nas bases
estadounidenses en Turquía e a contundente presenza de submarinos, destrutores, avións, helicópteros
e soldados na rexión, presaxian accións armadas.
A isto debe engadirse a publicación nun diario británico
dun informe militar onde se asegura que Israel prepara unha eventual guerra nuclear contra Irán. Outro aspecto
ten que ver coas frecuentes advertencias realizadas polo primeiro ministro israelí, Ehud Olmert, contra
o programa nuclear iraniano, que evidencian o temor de Tel Aviv a que Irán substitúa ao Iraq de Saddam
Hussein como poder rexional capaz de enfrontar a súa supremacía militar.
Incluso, nunha inédita declaración, Olmert tivo
un pequeno “lapsus mental” ao deixar entrever a capacidade nuclear israelí como elemento de presión
contra Irán. O programa nuclear israelí sempre estivo rodeado dun manto de silencio e todo secreto.
Semellantes datos confirman a certeza das palabras de Robert
Gates, secretario de Defensa estadounidense, quen sinalou que esta demostración de forza militar na zona
é unha manobra destinada a “conter a Irán”. Posteriormente, Gates matizou esta declaración
durante unha recente xira polo Golfo Pérsico, asegurando que non existe un plan militar de Washington contra
Irán, probablemente para restar conflitividade á conxuntura actual.
Se ben a retórica de tensión seguiu aumentando
entre Washington e Teherán nas derradeiras semanas, na ONU e na AIEA esperan que Irán siga o exemplo
de Corea do Norte, coa súa recente decisión de abandonar o seu programa nuclear a cambio dun plan
de investimentos e axuda financeira internacional.
Bush apunta a Irán
Pero o escenario militar cobra cada vez máis forza, a
pesares de que os mecanismos diplomáticos seguen a ser os máis utilizados. No discurso sobre o Estado
da Nación en xaneiro pasado, o presidente George W. Bush dirixiu en gran medida a súa atención
ao programa nuclear iraniano e ao posible escenario dun Oriente Medio sacudido pola influencia xiíta dirixida
dende Teherán.
A isto debe engadirse o recente anuncio por parte de Bush dun
colosal aumento dos gastos militares dentro do orzamento público estadounidense para o período 2007-2008.
A xustificación por parte da Casa Branca, previo recorte de gastos sociais, radica na necesidade de “defender
a transición iraquí”.
Estas decisións son interpretadas como un sinal de que
Bush apunta decididamente a Irán como o seu próximo obxectivo. A resposta dende Teherán tamén
foi clara: o aiatolá Alí Khamenei, principal xefe político e relixioso do país, advertiu
que se EEUU e Israel deciden atacar Irán, o seu país responderá atacando obxectivos estadounidenses
e israelís arredor do mundo.
Non obstante, existen fisuras no estamento militar estadounidense
e británico sobre a conveniencia de atacar: tres altos mandos militares norteamericanos, actualmente retirados,
pediron ao primeiro ministro británico Tony Blair que evite unha guerra contra Irán ao considerar
“desastrosas” as súas consecuencias.
Outro factor consiste na debilidade política interna
de Bush e os republicanos, con un Congreso dominado polo Partido Demócrata, sumamente crítico cos
plans de Bush en Iraq e oposto a unha acción militar contra Irán. No seo do Grupo de Estudo sobre
Iraq comandado polo ex secretario de Estado James Baker, se aconsellaba a Bush aplicar unha estratexia de acercamento
política a Irán e Siria para implicalos na estabilización de Iraq.
A analoxía iraquí
Pero existen determinados elementos que permiten intuír
que a actual crise polo dossier nuclear iraniano semella unha leve repetición dos argumentos presentados
en febreiro de 2003 contra o réxime de Saddam Hussein. Neste sentido, Washington está activando unha
serie de estratexias de acusación que lle permitan xustificar ante a opinión pública e outros
gobernos unha acción punitiva directa contra Irán.
Entre estes motivos cabería citar o recente informe da
intelixencia estadounidense que acusa ao corpo Al-Qods da Garda Revolucionaria Iraniana de estar armando con bombas
e material bélico ás milicias xiítas en Iraq ou ben os constantes obstáculos de Teherán
para permitir a entrada dos inspectores da Axencia Internacional da Enerxía Atómica (AIEA) aos complexos
de Natanz, onde se cre que Teherán espera concluír a construción de 3.000 centrifugadoras
de auga para finais de marzo.
Precisamente, entre finais de xaneiro e comezos de febreiro,
os acontecementos iraquís obrigaron a centrar a atención neste país como clave para comprender
a posible “guerra secreta” entre Washington e Teherán. O arresto de seis diplomáticos iranianos na
cidade de Erbil por parte de tropas estadounidenses, por consideralos supostos colaboradores das milicias xiítas,
e a morte de tres marines estadounidenses en Kerbala, atribuida por Washington a elementos presuntamente vinculados
á Garda Revolucionaria Iraniana, aumentou a sensación dun conflito encuberto.
En Washington sospeitan que a Garda Revolucionaria Iraniana
está detrás do apoio ao Consello Supremo para a Revolución Islámica en Iraq, un grupo
de resistencia xiíta, e a diversas milicias xiítas pro-iranianas que, segundo informes de intelixencia,
causaron a morte de 150 soldados estadounidenses.
Non obstante, un informe do Grupo de Estimación Nacional
de Intelixencia estadounidense considera que a influencia iraniana e siria nos asuntos iraquís “non constitúe
un factor principal de emanación de violencia”.
Incluso se especula cun plan secreto israelo-estadounidense
para provocar tensións internas dentro de Irán, a traveso de grupos contrarios ao réxime islámico
ou ben elementos territoriais secesionistas, e tamén unha estratexia de afogamento financeiro externo contra
o goberno de Mahmud Ahmadíneyad, con presións á baixa no prezo do petróleo.
Neste sentido, en Washington seguen con atención determinados
sinais nas derradeiras semanas de descontento interno cara o goberno de Ahmadíneyad, principalmente por
parte dos estudantes, o influínte sector comercial, determinados aiatolás e uns 150 parlamentarios
que pediron ao presidente iraniano un cambio de rumbo menos radical na súa política exterior.
Resucitando a “guerra fría”?
Non obstante, o dossier iraniano estase a converter no principal
tema de discusión nos foros internacionais e nun factor de irritación nas relacións de Washington
coas outras potencias globais.
Na recente Conferencia de Seguridade en Múnich, o presidente
ruso Vladímir Putin realizou unha inédita crítica ao “unilateralismo estadounidense” e ao
presidente Bush, a quen acusou de “desestabilizar o mundo coas súas guerras”.
Se ben as palabras de Putin ían dirixidas a expresar
o seu malestar polo anuncio de Washington da ampliación do seu escudo de mísiles cara as fronteiras
de Europa do Leste con Rusia, no fondo, Putin podería estar manifestando a súa negativa contra calquera
acción punitiva estadounidense contra Irán, socio enerxético e militar de Moscova.
Nesta conferencia, o representante iraniano en materia de Enerxía
Nuclear, Alí Laríjani, afondou as críticas contra Washington ante unha posible acción
militar contra o seu país. Paralelamente, en Teherán, o presidente Ahmadíneyad reafirmou a
intención iraniana de continuar co seu programa nuclear, durante o acto de celebración do 28º
aniversario da Revolución islámica.
Non obstante, as derradeiras declaracións de Teherán
amosan a súa intención de continuar coas negociacións na ONU, reafirmando que o seu programa
nuclear está previsto para fins civís e non militares.
Pero a xeopolítica reparte as súas cartas en Oriente
Medio dentro deste escenario de puxa estratéxica entre EEUU e Irán. As diplomacias rusa e chinesa
son cada vez máis notorias e activas nesta rexión, en gran medida coincidindo os seus intereses en
favor de Irán.
No caso iraniano, o presidente Mahmud Ahmadíneyad reforzou
os seus lazos militares con Rusia, aumentando tamén esta cooperación cos recentes acordos militares
con Belarús. Do mesmo xeito, a mediados de xaneiro, o presidente iraniano realizou unha xira a Venezuela,
Nicaragua e Ecuador, coa finalidade de crear unha fractura hemisférica para os plans de Washington de atacar
Irán. Neste sentido, Ahmadíneyad obtivo o apoio do presidente venezolano Hugo Chávez.
Pola súa banda, nas derradeiras semanas, a secretaria
de Estado norteamericana, Condolleeza Rice, e o secretario de Defensa, Robert Gates, viaxaron a Oriente Medio para
crear unha especie de “eixe sunnita” pro-occidental, conformado por Arabia Saudita, Xordania, Exipto e os emiratos
do Golfo Pérsico, coa finalidade de conter ao “eixe xií” dirixido por Irán e apoiado por Siria,
os movementos islamita Hizbulah no Líbano e Hamas en Palestina, as milicias xiís en Iraq e o posible
apoio moral da Irmandade Musulmán en Xordania e Exipto.
A diplomacia saudita tamén cobra forza neste panorama,
precisamente orientado a conter o crecente papel xeopolítico de Irán. Neste sentido cabe interpretar
o recente acordo entre Hamas e Al Fatah para formar un novo goberno en Palestina, acordo asinado na Meca co auspicio
do Cuarteto de Paz integrado por EEUU, Rusia, a Unión Europea e a ONU.
Os obxectivos sauditas tamén se orientan cara a resolución
da crise interna no Líbano, ante a posible exacerbación das rivalidades étnicas e relixiosas
e o ascenso político do grupo islamita Hizbulah, apoiado por un Irán que nas derradeiras semanas
instou a este grupo a moderar as súas demandas políticas, a fin de evitar un recruamento da violencia.
Este xogo xeopolítico confirma o ascenso de Irán
no taobeiro de Oriente Medio, a reinserción de Siria como actor de moderada importancia, a confirmación
de Hizbulah e o Hamas como actores políticos recoñecidos e o reforzamento dun eixe pro-occidental,
manexado por Washington e Tel Aviv, localizado nos países árabes sunnitas.
Independentemente dunha posible acción militar contra
Irán e das considerables consecuencias que podería ter no panorama rexional, o equilibrio de forzas
en Oriente Medio está mudando aceleradamente e, dun xeito paradoxal, en sentido contrario aos parámetros
estipulados polo plan para o Gran Oriente Medio anunciado por Bush en 2004.
|
