|
Coa máis que probable designación do surcoreano
Ban Ki-Moon como sucesor de Kofi Annan na Secretaría Xeral das Nacións Unidas, a principal organización
política global entra nunha fase decisiva no relativo ao inevitable proceso de reforma interna e na reafirmación
de Asia como receptora do poder mundial no século XXI, mudando a tradicional posición eurocentrista
e atlántica. Como nas anteriores votacións, nesta ocasión a puxa xeopolítica entre
as principais potencias determinará o nomeamento do futuro secretario xeral da ONU.
Actual ministro de Asuntos Exteriores de Corea do Sur, Ban Ki-Moon
impúxose en tres votacións secretas e tentativas dentro dos quince membros do Consello de Seguridade,
os cinco permanentes e os dez non permanentes.
O xoves 28 de setembro, Ban Ki-Moon recibiu 13 votos a favor,
un voto en contra e unha abstención. Na anterior votación realizada o 24 de xullo rexeistrara 12
votos ao seu favor. Posteriormente, o luns 2 de outubro, o surcoreano superou unha nova votación preliminar
dentro dos cinco membros permanentes, diferenciada dos dez membros non permanentes.
O sistema de votación
A votación final está prevista para mediados de
outubro, xa que Kofi Annan conservará o seu posto ata o 31 de decembro de 2006. O próximo secretario
xeral será elixido polos 192 membros das Nacións Unidas, pero baixo recomendacións do Consello
de Seguridade, principal órgano de toma de decisións, a traveso de diversas “listas informais” entregadas
aos demais membros nos meses anteriores á votación. O dereito a veto de cada membro do Consello de
Seguridade pode limitar a votación dun determinado candidato.
O posto de secretario xeral da ONU está concibido para
un período de cinco anos, con posibilidade de reelección por un período máis. O único
secretario xeral que só puido ocupar o seu posto por un período foi o exipcio Boutros Ghali (1992-1997),
antecesor de Annan, defenestrado polo veto do goberno estadounidense de Bill Clinton na súa contra.
Os candidatos
No selecto grupo de aspirantes a sucesores de Kofi Annan atópanse
seis homes e unha muller, destacando a contundente superioridade de candidatos asiáticos:
1) Ban Ki-Moon (Corea do Sur): 62 anos, actual ministro surcoreano
de Asuntos Exteriores. Graduado en Harvard, é diplomático de carreira, con 36 anos de experiencia
nas embaixadas en Washington, Viena, Nova Delhi e a ONU. Favorito estadounidense, foi o principal negociador do
seu país nas conversacións de paz con Corea do Norte, que implican tamén a EEUU, Rusia, China
e Xapón. Defensor da reforma interna da ONU e da axuda ao desenvolvemento, destaca polo seu carácter
conciliador.
2) Jayantha Dhanapala (Sri Lanka): 67 anos, foi vicesecretario
da ONU para asuntos de desarme, así como ocupou outros altos cargos en distintos organismos de Nacións
Unidas. Foi o último en ser votado, non espertando grandes expectativas a pesares de ter un excelente nivel
de aceptación xeral. A idade tampouco xoga ao seu favor, polo que renunciou a seguir na candidatura a finais
de setembro.
3) Ghani Ahmadzai (Afganistán): 57 anos, foi o primeiro
ministro de Finanzas no Afganistán post-talibán. Ten experiencia en aspectos de desenvolvemento na
ONU e o Banco Mundial, grazas ao seu traballo na India, China e Rusia. Avoga pola erradicación da pobreza,
a creación de niveis de riqueza e a defensa dos dereitos civís.
4) Vaira Vike-Freiberga (Letonia): 68 anos, presidenta de Letonia
desde 1999, e a única muller na lista, a persoa con maior idade e a única representante occidental.
Poucos consideran que teña posibilidade de substituír a Annan. Con experiencia profesional dentro
de Nacións Unidas, apoiou a invasión militar anglo-estadounidense a Iraq no 2003.
5) Shashi Tharoor (India): 50 anos, actual subsecretario de
Comunicación da ONU, desenvolveu toda a súa carreira dentro deste organismo, cunha ampla experiencia
diplomática no Alto Comisionado da ONU para Refuxiados na ex Iugoslavia. Nado en Londres pero educado na
India e EEUU, non conta co apoio de votantes clave como Paquistán e China, así como tampouco co aval
de Washington, que o cualifica cunha visión similar á de Kofi Annan.
6) Surakiart Sathirathai (Tailandia): 48 anos, ex ministro do
goberno tailandés de Thaksin Shinawatra, recentemente deposto pola xunta militar, conta co total apoio dos
dez países membros da Asociación de Nacións do Sureste Asiático, ASEAN.
7) Prince Zeid al-Hussein (Xordania): 42 anos, primo do actual
rei Abdullah II e embaixador do seu país ante a ONU, posúe un grande prestixio diplomático
internacional, reafirmado coa súa experiencia como membro das forzas de paz na ex Iugoslavia e o seu importante
papel na creación do Tribunal Penal Internacional da Haia. Conta co apoio de EEUU e Gran Bretaña,
aínda que a súa insistencia en alcanzar este posto para o primeiro candidato musulmán pode
outorgarlle determinados tropezos con outros países.
A hora de Asia
Dentro do tradicional sistema de rotación rexional para
ocupar o posto de secretario xeral, a masiva presenza de candidatos asiáticos revela unha especie de consenso
tácito entre as principais potencias á hora de definir cara onde se conforma o futuro bloque de poder
mundial para o século XXI. O derradeiro secretario xeral de orixe asiática foi o birmano U Thant
entre 1961 e 1971.
Obviamente, este factor determina unha dura e silenciosa puxa
política entre as principais potencias, nesta ocasión especialmente circunscrita aos manexos de EEUU
e China, por influír na designación do sucesor de Annan. Isto nótase no favoritismo cada vez
máis consolidado do surcoreano Ban Ki-Moon, candidato apoiado por Washington pero que aínda non posúe
unha definición específica por parte de Beijing.
Con Ban Kin-Moon, o énfase pode localizarse cara unha
maior atención á crise con Corea do Norte, factor que determina o equilibro militar e político
no sureste asiático e a problemática da proliferación nuclear a nivel internacional, tomando
en conta a actual crise sobre o programa nuclear iraniano. Velaí a posible disputa que pode estar a xerar
a súa candidatura entre Washington e Beijing e, incluso, para Xapón, tralos recentes roces diplomáticos
con Seúl. Tampouco debe esquecerse a disputa por Taiwán, que tamén involucra a China e EEUU.
Non obstante, a polémica persigue a Ban Kin-Moon, a quen
o diario londiniense The Times apunta a unha “agresiva política” por parte de Seúl para outorgar
apoios financeiros ao desenvolvemento a países africanos e sumas millonarias en “favores” a determinados
diplomáticos africanos e latinoamericanos, para votar pola súa candidatura.
As candidaturas do indio Tharoor, do afgano Ahmadzai, do tailandés
Sathirathai e do ceilandés Dhanapala, apuntan tamén a enfocar a atención a problemas de seguridade
militar como a disputa por Cachemira entre Paquistán e India, a reconstrución de Afganistán,
o aumento da insurxencia e o terrorismo “yihadista salafista” en Asia Central e o sureste asiático e o problema
da axuda ao desenvolvemento no Terceiro Mundo.
O legado de Kofi Annan
Na súa derradeira sesión plenaria como secretario
xeral da ONU, Kofi Annan deixa un legado contraditorio e non exento de polémica, principalmente de cara
as súas turbulentas relacións con Washington.
Desde que asumiu o cargo en xaneiro de 1997, Annan intentou
revitalizar a posición da ONU no mundo da “posguerra fría” como principal árbitro de resolución
de conflitos e fortalecedor da axuda ao desenvolvemento en África e o Terceiro Mundo.
O 11-S de 2001 afectou tanto a súa posición como
a credibilidade da ONU como organismo efectivo de goberno global. A guerra de Iraq en febreiro de 2003, realizada
unilateralmente por EEUU, Gran Bretaña e os seus aliados sen a autorización do Consello de Seguridade
da ONU, asestou un duro golpe tanto a imaxe de Annan como do organismo, acusado de inmobilismo e ineficiencia.
Neste sentido, o goberno neoconservador estadounidense concentrouse
nunha táctica de desprestixio contra Annan, firme opositor da guerra e do unilateralismo de Washington.
As pezas clave desta táctica foron o escándalo na xestión do programa “Petróleo por
Alimentos” en Iraq (que incluíron as denuncias de corrupción contra un fillo de Annan) e as acusacións
de violación sexual contra menores de idade, por parte de funcionarios das forzas de paz da ONU no Congo.
Non obstante, Kofi Annan confirmou determinadas accións
puntuais que apuntalaron positivamente a súa xestión. A rápida acción da ONU en Timor
Leste no 2000, a reconstrución e pacificación nos Balcáns e a promulgación dos Obxectivos
do Milenio no 2001, para acabar coa pobreza e a desigualdade e fortalecer os dereitos humanos, co ano 2015 como
meta, forman parte do legado dun Kofi Annan, non sempre comprendido e valorado.
Os retos do sucesor
O próximo secretario xeral terá na súa
responsabilidade problemas actuais de gran transcendencia para a futura viabilidade deste organismo.
Neste sentido, o proxecto de reforma absoluta interna dentro
da ONU (especialmente no reparto equitativo do poder no Consello de Seguridade, que pode provocar fortes polémicas
entre as potencias e aspirantes), e a consecución dos Obxectivos do Milenio para o 2015 (principalmente
en África), serán os temas de natureza estrutural máis importantes para o sucesor de Kofi
Annan.
No asunto das problemáticas conxunturais, con posibilidade
de converterse en crises agudas a curto e mediano prazo, están o manexo da controversia nuclear con Irán
e Corea do Norte, os mecanismos de seguridade cara o terrorismo global e a explosiva situación de Oriente
Medio, especialmente no relativo á posguerra iraquí, a pacificación no Líbano (co despliegue
de tropas da ONU e a OTAN) e a situación en Palestina.
A crise humanitaria en Darfur será unha prioridade na
axenda inicial do próximo secretario xeral, xunto ao manexo doutras crises de refuxiados e desprazados de
conflitos e o aumento do orzamento militar a nivel mundial. O fortalecemento da recen creada Comisión de
Dereitos Humanos e o Tribunal Penal Internacional da Haia tamén debe estar dentro destas prioridades a mediano
prazo.
|
