|
A derrota electoral nos comicios municipais do pasado 4 de maio
reflicten un escenario complicado para o primeiro ministro británico Tony Blair. En Londres aumentan as
demandas e os prognósticos relativos ao final da súa era política e, mesmo, aventúranse
a sinalar o primeiro trimestre do 2007 como o momento clave para a súa renuncia. Logo de case dez anos de
“blairismo”, o líder laborista deixa un legado contraditorio e polémico: forte crecemento económico,
descrédito interno e externo polo seu apoio á guerra en Iraq, escándalos persoais vinculados
ao seu partido e escasos avances en materia social.
Neste sentido, existen diversos factores que complican a duración
do goberno de Blair no 10 de Downing Street, sede do goberno británico. A severa derrota electoral nas recentes
eleccións municipais permitiu ao partido Laborista experimentar o seu máis baixo nivel político
dos últimos 20 anos.
O laborismo obtivo só un 26% dos votos contra dun 40%
do partido Conservador. Perdeu uns 300 dos 1.768 concelleiros, así como 19 concellos antes dominados polo
laborismo. Blair observou cómo a oposición conservadora e liberal-demócrata superaba ao laborismo
en diversos concellos ingleses.
Ao tempo, unha recente enquisa realizada pola BBC cualifica
a Blair, de 53 anos, como o líder laborista con maiores índices de impopularidade: tan só
un 26% dos británicos aproba a súa xestión, superando negativamente o índice do ex
primeiro ministro laborista Harold Wilson en 1968. Incluso a influínte revista The Economist titulou na
súa portada de mediados de marzo de 2006, cun rótulo alegórico: “Os últimos días
de Tony Blair”.
Crise no laborismo británico?
Debilitado politicamente, Blair observa tamén numerosas
fisuras no seu partido. Resulta unha evidencia pública o enfrontamento interno que mantén co seu
anterior ministro e posible sucesor, Gordon Brown. Unha serie de escándalos de corte sexual e de corrupción
administrativa salpicou a altos cargos ministeriais do partido Laborista, desgastando aínda máis
a imaxe pública do primeiro ministro.
A reacción de Blair diante da derrota nas municipais
abriu paso a unha remodelación do seu gabinete, prescindindo de figuras políticas notables do seu
goberno como o ministro de Exteriores, Jack Straw, e o de Interior, Charles Clarke. Os seus substitutos, Margaret
Becket e John Reid, son considerados veteranas figuras do laborismo pero deixan insatisfeitos a diversos sectores
renovadores do laborismo.
Este descontento foi evidente durante unha conferencia de prensa
a mediados de maio, cando John Denhan, un alto membro deste partido e ex ministro de Blair, pediu un cambio de
estilo no goberno, caso contrario “o partido Laborista perdería as próximas eleccións”, programadas
para principios de 2009.
Unha década de “blairismo”
Outeando o futuro da política británica, existen
diversos enfoques que sinalan unha posible crise política que obrigue a adiantar os comicios xerais e atopar
un substituto para Blair. Tras dos triunfos en 1997 e 2001, en abril de 2005 Blair obtivo o seu terceiro mandato
consecutivo, constituíndose no único líder na historia do laborismo en ser reelixido por segunda
vez. Pero, a pesares da súa histórica vitoria, na actualidade medran as demandas para que abandone
o seu cargo.
A situación de Blair coincide con diversas crises internas
noutros países europeos. O presidente francés Jacques Chirac acomete unha forte disputa política
interna que involucra aos seus dous posibles sucesores, Dominique de Villepin e Nicolás Sarkozy. O recen
electo goberno de centro-esquerda en Italia, liderado por Romano Prodi, tamén afronta un delicado panorama
de gobernabilidade, tal e como sucedera nos derradeiros meses co seu antecesor Silvio Berlusconi.
A xestión de Blair pódese dividir en tres aspectos
esenciais: a política exterior, a política económica e a política interna e social.
a) A política exterior:
Probablemente, a política exterior de Blair constitúe
o aspecto máis polémico e que maiores complicacións políticas lle provocou desde que
en 1997 ocupara o cargo de primeiro ministro. Neste sentido, a guerra de Iraq se localiza como o momento máis
álxido da súa xestión.
Nos seus comezos, Blair revitalizou a ilusión ideolóxica
coa defensa da tese da “Terceira Vía” (concibida polo sociólogo británico Anthony Giddens)
e a concreción política do “Novo Laborismo”, unha conxunción moderna dos postulados socialdemócratas
do Estado social de Benestar e o liberalismo económico. Paralelamente, a xuventude de Blair imprimía
unha imaxe de frescura e modernización da política británica, tralos períodos conservadores
de Margaret Thatcher (1979-1990) e John Major (1990-1997). Con estas expectativas, Blair semellou inicialmente
incorporarse con certa enerxía ao proceso de integración europeo.
Os ataques terroristas do 11 de setembro de 2001 en Nova York
e Washington mudaron decisivamente a orientación política de Tony Blair. O seu frontal aliñamento
coas teses da “guerra contra o terrorismo global” defendida polo presidente estadounidense George W. Bush permitiu
unha sincronización persoal e política inmediata entre ambos líderes. Bush e Blair conformaron
unha alianza reforzada coa invasión militar a Afganistán (outubro de 2001) e, principalmente, coa
súa política unilateral e ilexítima de aplicar unha invasión militar a Iraq en febreiro
de 2003, limitándose a tese da “guerra preventiva” de Washington e ignorando os mecanismos de solución
de conflitos dentro da Organización das Nacións Unidas.
A invasión militar de Iraq e a posterior caótica
posguerra provocaron unha aberta oposición interna á política exterior de Blair. As baixas
militares británicas e a inestabilidade iraquí afondaron na súa impopularidade. O seu entón
ministro de Exteriores, o popular Robin Cook, renunciou contrariado pola posición de Blair. Os ataques terroristas
de Londres do 7 de xullo de 2005 sorprenderon a un Blair centrado no cumio do Grupo dos Oito en Escocia e a súa
errática estratexia de combater a pobreza en África. Na actual crise internacional polo programa
nuclear de Irán, a posición de Blair marcha paralelamente relacionada coa estratexia que impulsa
Bush dende Washington.
Este ilimitado apoio de Blair a Bush contribúe a esgotar
aceleradamente a súa imaxe política. Fortemente identificado co mandatario estadounidense, esta estreita
relación non semella diluírse, a pesares dos problemas internos e externos para ambos mandatarios.
Outra vez, a opinión pública ilustra dun xeito significativo o declive desta alianza: a derradeira
edición de The Economist titula en portada “Eixe da debilidade: o peche da era Bush-Blair”.
Tampouco foron significativas as súas políticas
co respecto á Unión Europea. A súa opción atlantista con Washington permitiu unha ruptura
interna na UE no momento da guerra en Iraq. Máis enfocado en manter unha sólida e especial relación
con Bush, Blair semellou apartarse da dinámica política europea, remarcando o tradicional euroescepticismo
británico. Tan só amosou certo interese durante a presidencia rotativa británica entre xuño
e decembro de 2005, onde propuxo sen éxito unha draconiana reforma financeira.
Nese momento, Blair se manifestou diante da Eurocámara
como un “proeuropeísta apaixonado”. Pero, posteriormente, as crises políticas internas dentro do
laborismo e o goberno británico desviaron a súa atención cara asuntos locais. Un punto clave
foi o seu rexeite a someter a Constitución europea a referendo nacional, tras do fracaso da votación
en Francia.
b) A economía:
Ao contrario da política exterior, o desempeño
económico británico nos últimos anos pódese considerar como un relativo éxito
persoal para Tony Blair. Neste sentido, e a traveso da eficaz xestión do seu anterior ministro do Tesouro
e agora rival político interno Gordon Brown, Blair enfocou a súa política económico
baixo parámetros máis identificados cos postulados liberais.
Os círculos financeiros londinenses consideran como óptima
a xestión económica de Blair, con índices de crecemento económico que probablemente
colocan a Gran Bretaña como líder dentro das economías europeas. Tamén existe certo
consenso popular no saudable desempeño da economía británica. Os cálculos se sitúan
entre no 2% e o 2,5% de crecemento do PIB nos derradeiros tres anos, con taxas de desemprego manexables, entre
4-5% da poboación economicamente activa no mesmo período.
Sen embargo, as últimas cifras en materia de desocupación
laboral causan preocupación e afectan esta imaxe de efectividade económica. En febreiro de 2006,
os datos estatísticos presentaron uns 14,600 novos parados, o índice máis alto desde decembro
de 1992. Paralelamente, o Banco de Inglaterra anunciou no seu derradeiro informe quincenal sobre a inflación,
un marcado ascenso das taxas oficiais de interese e, polo tanto, a súa repercusión directa na inflación,
actualmente calculada nun 2%.
c) A política interna e social:
Sen ter un impacto tan palpable e sensible na opinión
pública como a política exterior, a política social de Tony Blair tamén amosou sinais
contraditorias, especialmente en asuntos tan importantes como o sistema sanitario e a reforma educativa. Dende
a perspectiva da política interna, compre necesario resaltar que os escándalos persoais que involucraron
a ministros e colaboradores de Blair influíron na caída da súa popularidade e credibilidade.
As enormes expectativas iniciais sobre a formulación
da “Terceira Vía” e o “Novo Laborismo” non deron paso a notorias reformas en materia social. Nos seus nove
anos no goberno, o gabinete de Blair apenas puido solucionar o que varios analistas consideran como a “grave crise
da sanidade pública” británica. No que atinxe á seguridade social, Blair semellou identificarse
máis coas políticas monetaristas de recorte do gasto público social, considerando que varios
programas eran “excesivamente dependentes” das políticas estatais.
Na actualidade, o gabinete de Blair está sometendo a
aprobación lexislativa un amplo programa de reforma educativa, que mantén algúns enfoques
relativos á privatización da educación. Blair impulsa unha reforma que elimine a selectividade
nas novas escolas, prohiba as entrevistas e reforce os códigos de admisión. Neste sentido, existe
unha forte oposición dentro do partido Laborista pero Blair semella que pode conseguir apoios na oposición
conservadora.
A nivel político interno, un dos seus maiores logros
foi o seu compromiso coa paz en Irlanda do Norte, afrontando persoalmente as negociacións de pacificación
que posibilitaron o Acordo do Venres Santo de 1998, unha fórmula de maior autogoberno e o posterior proceso
de desarme do IRA. Do mesmo xeito, Blair mantivo a política da “Devolution” ou autogoberno para Escocia
e Gales, iniciada polo seu antecesor John Major, coas eleccións do parlamento escocés e galés
en 1997.
Outros aspectos a subliñar da súa xestión
se localizan na discusión dunha severa reforma da lei de inmigración, con fortes repercusións
no reforzamento da política de seguridade pública. A ameaza terrorista contribuíu a enfocar
esta política de Blair baixo parámetros semellantes ao do seu aliado Bush. Un dos factores que provocou
o recente cambio no ministerio do Interior de Charles Clarke foi o fracaso en deportar a un milleiro de delincuentes,
que permanecen nas rúas inglesas. Do mesmo xeito, Blair recentemente anunciou a súa aprobación
para a construción de novas centrais nucleares, cousa que motiva á mobilización na súa
contra por parte dos sectores ecoloxistas, co candidato conservador David Cameron e varios dos mais poderosos sectores
do laborismo.
Acosado directamente por escándalos persoais dalgúns
dos seus ministros e colaboradores (un deles confesou probar a marihuana na súa mocidade), Blair atópase
nun escenario delicado. O pasado 8 de maio, durante a súa conferencia de prensa mensual, Blair tentou saír
ao paso das demandas e rumores de renuncia. Falou dunha “transición ordenada” mentres informacións
filtradas consideran que, mesmo, formula a posibilidade de postularse a un novo mandato. Pero as demandas para
que abandone o seu cargo poden complicar aínda máis a estabilidade do goberno británico. Xa
se fala, sen ambigüidades, do fin da “era Blair” e da necesidade dun novo primeiro ministro.
|
