|
A recente aprobación, vía lexislativa, dun proxecto
de lei restritivo cara a inmigración provocou masivas manifestacións en Los Ángeles e outras
cidades norteamericanas, colocando no debate político o sensible e complicado problema da inmigración.
Neste ano electoral, onde se celebrarán comicios lexislativos en novembro para renovar o Congreso e o Senado,
obsérvase como o tema inmigratorio non só se traduce en fortes divisións dentro dos partidos
Republicano e Demócrata, senón tamén como esta problemática pode configurar un crecente
poder político das comunidades de orixe hispano nos EEUU.
Amais de Iraque, o tema migratorio pode constituírse
no principal problema político para a administración de George W. Bush cara aos comicios lexislativos
de finais deste ano ou para as eleccións presidenciais de 2008. A pesares da súa aprobación
no Senado, este controvertido proxecto de lei está tamén a revelar unha fonda división política
e social en EEUU.
Alén de complexo, este amplo proxecto de lei, impulsado
polo senador republicano F. James Sensenbrenner, Jr. foi aprobado no Senado con 12 votos a favor e seis en contra.
Consiste en medidas de control masivo do fenómeno migratorio. Neste sentido, estipúlase a creación
de permisos temporais condicionados polos contratantes, cousa que deixaría a milleiros de inmigrantes á
vontade dos seus empresarios.
Aínda que o proxecto de lei tamén contempla medidas
para garantir a integración cultural e lingüística dos inmigrantes, criminalízase a inmigración
ilegal (un total de 12 millóns de persoas en EEUU, a maior parte mexicanos) ao tempo que se lles negan os
servizos sanitarios básicos.
A división nacional
Diante deste escenario, semella moi probable que o tema migratorio
domine grande parte do debate político interno nos EEUU durante os próximos dous anos. Como factor
engadido, diversas teorías e posicións sobre a necesidade de reformar a política inmigratoria,
de reforzar a identidade nacional (entre eles, os recentes traballos de Samuel Huntington sobre a “ameaza hispana”)
e de afrontar os desafíos socio-culturais do multiculturalismo, definen os eixes deste debate.
En Washington, as políticas oficiais tenden a centrarse
en diversos enfoques. Por unha banda, aplícanse medidas dirixidas a levantar valados na fronteira con México
e dotar á fronteira dunha maior presenza policial para frear a inmigración ilegal. No plano social,
diversos membros da sociedade civil en estados fronteirizos como Arizona e Texas, crearon patrullas coñecidas
como “minutemen”, para frear esta inmigración ilegal.
Por outra banda, e tomando en conta a considerable forza electoral
dos inmigrantes hispanos, principalmente en estados como California, Texas, Arizona, Florida e Nova York, o goberno
Bush tentou remodelar esta política inmigratoria, con maiores vantaxes na obtención da nacionalidade
e a aplicación dunha medida que permita emprego temporal a 400.000 ilegais por un período de catro
anos, ao tempo que se iniciarían os trámites de nacionalidade e residencia para millón e medio
de inmigrantes ilegais. Esta iniciativa estivo impulsada polos senadores republicanos John McCain e demócrata
Ted Kennedy.
No entanto, o gobernante partido Republicano atópase
dividido diante do tema migratorio. Uns defenden reforzar a seguridade e a vixilancia na fronteira sur con México
mentres outros sectores, principalmente vinculados a intereses empresariais, intentan atopar unha solución
permanente, en consonancia coas políticas tradicionais de acollida que caracterizaron a historia estadounidense
dende finais do século XIX. Pola outra banda, é de subliñar as escasas achegas políticas
e teóricas no tema migratorio presentadas polo partido Demócrata, no que tamén se aprecian
certas divisións internas.
O tema tamén provoca variedade de opinións e divisións
na sociedade estadounidense. Segundo a enquisa AP-Ipsos, un 41% oponse a calquera tipo de status legal para os
inmigrantes ilegais, mentres un 56% móstrase favorable a darlles algún tipo de status legal. Dous
terzos dos enquisados non cren que vaia funcionar a política de construír un valado ou muro fronteirizo
para frear a inmigración ilegal. Outra enquisa, do grupo New American Media, mostra que 73% dos enquisados
consideran que os inmigrantes ilegais “axudan dalgún xeito” á economía estadounidense.
A reacción latina
A reacción da poboación hispana inmigrante foi
case inmediata e contundente. En Los Angeles, medio millón de persoas reclamaban un contrato para os ilegais.
En Chicago foron uns 300.000 e decenas de milleiros en Phoenix, Denver e outras cidades. Esta reacción non
evitou que o Senado obrigase ás organizacións relixiosas e asistenciais a informar sobre as persoas
auxiliadas e propúñase construír unha barreira que cubrise un terzo da fronteira sur do país.
Todo isto persuadiu ao presidente Bush da oportunidade de realizar
unha prioritaria visita ao seu colega mexicano Vicente Fox, nun país que tamén se atopa nunha particular
conxuntura electoral, con eleccións presidenciais en xullo. Polo tanto, o tema migratorio tamén domina
o debate político mexicano, especialmente no que atinxe ás relacións con EEUU, debido a que
o derradeiro censo de 2003 amosou a cifra de 10 millóns de mexicanos residentes en EEUU.
Intentando calmar ao seu homólogo mexicano, Bush explicou
a Fox que só pretende unha regularización a través da concesión de permisos temporais
para aqueles que desempeñan os traballos que os estadounidenses non queren. Pero a Fox preocupalle, principalmente,
o sensible tema das remesas dos inmigrantes, segunda fonte de ingresos do país tras do petróleo.
Velaí que, tanto en Washington como en México D.F, existen tantas razóns para as desconfianzas,
como para a evidente necesidade de cooperación.
O problema da identidade
O debate da inmigración leva implícito o debate
da identidade estadounidense. Moitos defensores dos “valores” conservadores insisten na seguridade e na defensa
da pureza da identidade norteamericana, impulsados pola tese de Huntington da “ameaza hispana” á cultura
norteamericana. Outros invocan a tradición histórica estadounidense na que os inmigrantes (ou unha
selectiva política migratoria) axudaron a confeccionar os EEUU moderno.
Certos sectores de inmigrantes temen o avance da xenofobia.
Outros sopesan o impacto que esta lei terá nas eleccións do outono e nas presidenciais de 2008, tomando
en conta a baixa popularidade de Bush entre un colectivo hispano que non para de medrar en Florida e nos estados
do sudoeste do país.
O “humanitarismo electoral” é o derradeiro recurso para
milleiros de persoas que insisten en manifestarse en numerosas cidades para tentar modificar a versión aprobada
pola Cámara de Representantes e o Senado. Pensan facerse notar a través dunha xornada sen inmigrantes,
é dicir, provocar unha visible ausencia en hoteis, restaurantes, fábricas, tendas, etc. Esta ausencia
semella ser a súa mellor demostración da presenza e capacidade do que algúns analistas xa
cualifican como o crecente “poder latino” nos EEUU.
|
