| |
| Presentación |
|
| |
|
|
| |
|
As eleccións lexislativas alemás do domingo 18 de
setembro revelaron un escenario confuso e incerto. Nin a demócratacristiá da CDU, Ánxela Merkel,
nin o chanceler socialdemócrata do SPD, Gerhard Schröder, teñen a chave para formar un goberno
que camiña por diversas fórmulas de coalición cos partidos minoritarios: os Verdes, os liberais
do FDP ou a esquerda antiliberal do Linkspartei de Oskar Lafontaine. Contémplase incluso a posibilidade
de formar unha “gran coalición”, CDU-PSD. Sen embargo, a crise política que derivou na anticipación
destes comicios, deixa aínda moitas preguntas no aire: o electorado rexeitou o modelo neoliberal e atlantista
apoiado por Merkel, atenazando as previstas reformas do sistema social e de benestar. Do mesmo xeito, non desestimou
a posible candidatura europea de Turquía, tralo sorprendente resultado obtido por Schröder. E, finalmente,
a sociedade alemá tampouco amosou sinais de estar preparada para aceptar o cambio proposto por unha chanceler
muller e chegada do Leste.
Alemaña amaneceu o luns 19 sen chanceler. As eleccións lexislativas do día anterior amosaron
un escenario inesperado, a pesar das predicións das enquisas que colocaban á demócratacristiá,
Ánxela Merkel, na xefatura de goberno en Berlín. O repunte final dos socialdemócratas do chanceler
Gerhard Schröder e o ascenso de partidos minoritarios como os liberais do FPD e a esquerda antiliberal (neocomunistas
e desencantados do SPD) do Linkspartei, auguran duras negociacións para formar goberno.
Independentemente da resolución da crise política, o novo goberno que pode sair destas negociacións
e do reconto final de votos no distrito 160 da localidade de Dresde o próximo 2 de outubro (aprazadas polo
falecemento dunha candidata), amosa unha preocupante debilidade. A confusión actual, mesmo para recoñecer
o verdadeiro gañador, revela que, mais que vencedores, os votos consolidaron unha tendencia derrotista.
Tanto Merkel como Schröder se apresuraron a anunciar as súas respectivas vitorias, aínda que
a candidata Merkel amosara unha faciana mais decepcionada. O resultado foi claro neste sentido: a CDU perdeu 2,5
millóns de votos con respecto ás eleccións do 2002, mentres 740.000 electores dese partido
non acudiron a votar.
O futuro Parlamento ou Bundestag coloca á CDU de Merkel en cabeza cun 35,2% dos votos e 225 parlamentarios.
O SPD de Schröder acadou o 34,3%, e 222 parlamentarios. Os ascensos do FDP (61 deputados) e o Linkspartei
(54), ademais dos Verdes (51) colocan a estes partidos minoritarios como as chaves para formar un novo goberno.
Os medios e os analistas calculan, baixo diversas fórmulas, as posibilidades de negociación: unha
“gran coalición” CDU-SPD, similar á ocorrida no período 1966-69; unha “combinación
de cores” (tamén catalogado como “fórmula Xamaica”) entre o SPD (vermello), o FDP (amarelo) e os
Verdes; a coalición “vermella-vermella-verde” do SPD-Linkspartei-Verdes; e outras opcións como a
CDU-Verdes, ou unha continuidade da actual fórmula de goberno SPD-Verdes. Todo depende dos votos que compute
o reconto final en Dresde, onde os prognósticos auguran unha victoria de SPD.
Dende unha perspectiva europea, as eleccións alemás deixaron unha lección similar ao “non”
francés do referendo constitucional celebrado en maio pasado. A posibilidade de vitoria de Merkel anunciaba
un radical programa de axuste macroeconómico moi similar ao aplicado por Margartet Thatcher en Gran Bretaña.
Deste xeito, a reforma do mercado laboral e do estado de benestar e a alza impositiva suxerida pola CDU alentou
un rexeite por parte de milleiros de alemás a un modelo mais liberal, nun país tradicionalmente orgulloso
do seu modelo de capitalismo renano. Todo isto a pesar de contar con elevadas taxas de desemprego e unha notoria
perda de crecemento económico.
Do mesmo xeito, Merkel propugnaba cambios políticos que non crearon consenso. Contra a política oficial
mais europeista e aliada de Rusia, Merkel propuso un melloramento de relacións con EEUU, condición
impopular trala guerra de Iraq. Mentres a candidata demócratacristiá negaba abertamente o acceso
de Turquía á UE, Schröder amosaba o seu posicionamento favorable ao ingreso turco. Este caso
é simbólico: será precisamente o 3 de outubro, cando pode coñecerse o nome do novo
chanceler alemá, a data na que Bruxelas e Ankara comezaran as súas negociacións de ingreso.
No marco da campaña electoral, Merkel cometeu erros de última hora, especialmente nos debates televisivos,
favorablemente aproveitados por Schröder. O nomeamento do descoñecido profesor Paul Kirchof como futuro
ministro de Finanzas creou sospeitas no electorado de que Merkel podería estar manexando unha “axenda oculta”
e impopular. A súa orixe do Leste e a súa condición de muller tamén poideron actuar
como factores de importancia nunha parte do electorado alleo á posibilidade dun cambio non só real
senón simbólico.
Outro factor ten que ver coas agudas rivalidades políticas que, aparentemente, imposibilitan un acordo para
formar goberno. O líder do Linkspartei, Oskar Lafontaine (ex ministro de Schröder en 1998), manifestou
a súa imposibilidade de formar goberno tanto con Schröder como con Merkel. Os Verdes de Joschka Fischer,
actuais membros do goberno, manteñen disputas co chanceler. A coalición CDU-FDP de conservadores
e liberais non é suficiente para formar goberno, e Merkel non ve con bos ollos alianzas con Fischer e Lafontaine,
moi pouco probables. En definitiva, a política alemá amosa sinais de parálise, confusión
e falta de consenso. E a sociedade expresa o seu dilema entre a desexada continuidade do seu modelo e aposibilidade
dun cambio que moitos ven como inevitable pero desacougante. |
| |
|
|
| |
|
|
| Índice |
|
| |
|
|
| 1 |
|
“Germany not ready for change”, por Uta
Thofern, en Deutsche Welle
(Alemania), 19 de setembro de 2005.
Despite the large majority in Parliament,
the grand coalition´s governing leeway would be limited (...) It´s quite possible that CDU and SPD
might have to replace their leadership so that a grand coalition can take shape at all. But it´s also possible
that Germany may soon need new elections again. |
| |
|
|
| 2 |
|
“A surprise that leaves Germany in limbo”, en The Economist
(Gran Bretaña), 19 de setembro de 2005.
Whatever the outcome of the coalition-building,
two main conclusions can already be drawn from this election. First, Germany´s two big “people´s parties”
continue to lose ground: the smaller parties taken together now have roughly as many votes as either the CDU or
SPD (...) The country´s electoral map is now as divided as that of the United States: the south, which is
economically still quite strong, is black (the CDU´s colour), while the less encouraging north and east are
red (the SPD´s). |
| |
|
|
| 3 |
|
“Leçons
d'un scrutin raté”, editorial en
Le Figaro (Francia), 20 de setembro de 2005.
Face à la crise sans précedent
que connait le modèle allemand, ni Angela Merkel ni Gerhard Schröder n´ont apporté de
réponses assez convaincantes. Il ne s´agit plus de trouver une “troisième voie”, comme l´avait
fai si brillamment Tony Blair, mais de faire preuve de créativité pour aider les électeurs
à surmonter leur crainte du changement. |
| |
|
|
| 4 |
|
“Confusion allemande”, editorial en Le Monde (Francia),
20 de setembro de 2005.
En fait, ces élections n´ont
fait que des perdants. Gerhard Schröder aura du mal à rester au pouvoir. Ses anciens alliés
verts risquent de retourner dans l´opposition. Mme Merkel réalise un des plus mauvais scores de la
démocratie-chrétienne et fait moins bien que son rival bavarois, Edmund Stoiber, il y a trois ans. |
| |
|
|
| 5 |
|
“Le révélateur allemand”, editorial en L'Humanité (Francia), 20 de setembro de 2005.
Dans des conditions fort différentes
de celles qui ont conduit les Français aux urnes le 29 de mai, l´election allemande présente
donc des symptômes fort ressemblants: rejet des réformes libérales, colère sociale,
crise d´une bipolarisation conçue pour encadrer l´alternance entre modèles ultraliberaux
et sociaux-libéraux, recherche d´une alternative politique de transformation sociale réellement
ancrée à gauche. |
| |
|
|
| 6 |
|
“Above all, this was a vote against neoliberalism”, por Jonathan
Steele, en The Guardian (Gran Bretaña), 20 de setembro de 2005.
But Sunday´s central message was a
protest against neoliberalism. It had much in common with this summer´s votes in France and the Netherlands
against the EU constitution. Germany´s paradox is that a country which is the world´s second-largest
exporter and can compete globally has an internal market where employers decline to invest, small business stagnates
and joblessness is high. |
| |
|
|
| 7 |
|
“Paralysis in Berlin”, editorial en The Guardian
(Gran Bretaña), 19 de setembro de 2005.
This election was marked by deep pessimism,
profound disillusion with the big parties and volatile voters who recognised the need for change but feared the
effects it may bring. Much horsetrading and haggling lies ahead as these extraordinary results are digested. Germans
may well want reform. But now paralyses looms because their nerves appear to have failed them. |
| |
|
|
| 8 |
|
“La paure incrociate”, por Franco
Venturini, en Corriere della Sera (Italia), 19 de setembro de 2005.
Da Berlino si aspettano segnali decisivi
sui futuri allargamenti (Turchia in testa) e sulla linea da tenere con l´America. Merkel o Schröder
avrebbero potuto fornire le risposte, più o meno gradite. Ma Merkel o Schröder insieme annunciano soltanto
compromessi e rinunce, ritardi e occasioni mancate. |
| |
|
|
| 9 |
|
“Se
busca coalición”, editorial en
El País (España), 20 de setembro de 2005.
Empieza ahora ya no una guerra de posiciones
sino de movimientos, en la que puede brillar Schröder, un consumado maestro en la destrucción de sus
adversarios (...) Lo que ha resultado de las urnas es un rechazo a una reforma de sentido neoliberal o anglosajona
del modelo de capitalismo renano (...) También significa que Berlín no cerrará por el momento
la puerta de la Unión Europea a Turquía, como pretendía Merkel. |
|
