| |
| Presentación |
|
| |
|
|
| |
|
A histórica e unilateral decisión do primeiro ministro
israelí Ariel Sharon de ordenar a retirada dos asentamentos xudeus na Franxa de Gaza e tamén de partes
de Cisxordania, constitúe a cuestión clave que podería determinar o futuro das relacións
entre palestinianos e israelís e dos mecanismos políticos para a consecución da paz. A efectividade
dos soldados israelís no total desaloxo dos colonos xudeus contou tamén cun maioritario consenso
dentro da sociedade israelí, sendo unha considerable e preliminar derrota para o movemento político
dos colonos. Aínda queda por ver se ista medida pasará ou non factura política a Sharon, de
cara ás eleccións do próximo ano.
Pola súa banda, os palestinianos, que se ben coñecían da decisión de Sharon non foron
consultados, observan cunha mestura de esperanza e escepticismo a retirada israelí. Recuperan un territorio
do que foran desaloxados hai 38 anos, pero a realidade política conforma un escenario distinto: os obxectivos
israelís concéntranse agora no reforzamento das súas posicións en Cisxordania e Xerusalén,
obstruíndo as demandas palestinianas. A retirada israelí fortalece ao movemento islamista Hamas e,
de xeito mais leve, ao presidente Mahmud Abbas.
No contexto da dinámica de cambios que experimenta Oriente Medio, a retirada israelí da provincia
de Gaza establece mais interrogantes que certezas. Por unha banda, os colonos xudeus que se asentaron nesta provincia
trala guerra dos Seis Días de 1967 (a costa dunha poboación palestiniana que tivo que optar polo
exilio) e que tiveron en Ariel Sharon ao seu principal instigador e protector, asumen agora unha derrota política
aínda non calculada en termos da política interna israelí.
Se ben a sociedade israelí non amosou sinais de fractura pola decisión gobernamental, a decisión
de Sharon trouxo consigo a reaparición do que, presuntamente, será o seu próximo rival político:
o ex ministro Benjamin Netanyahu. Pola súa banda, se ben o propio Sharon desdiciuse ao desmantelar o que
antes defendía con vehemencia, na actualidade o seu cálculo táctico fixa unha estratexia mais
concreta a longo prazo: conservar os 240.000 colonos xudeus nos asentamentos na Franxa Occidental de Cisxordania
e Xerusalén, coa finalidade de obstruír a posibilidade dun futuro Estado palestiniano.
No relativo ao significado histórico, o plan de desconexión de Gaza ten similitude coa cesión
da península do Sinaí a favor de Exipto en 1978 (para potenciar os acordos de Camp David) e a retirada
militar israelí do sur de Líbano, baixo as ordes do entón primeiro ministro, Ehud Barak. Pero
a actual decisión de Sharon contempla un cálculo político diferente: un reacomodo demográfico
que lle permita negociar en termos mais asequibles aos intereses israelís.
Para frear o descontento, a serie de desaloxos dos mais de 8.000 colonos xudeus en 21 asentamentos en Gush Katif,
Neve Dekalim, Kfar Darom, Dehaniya e Netzarim, e os dous asentamentos do norte e Cisxordania, por parte das forzas
militares do IDF, costará ao goberno israelí a cantidade de 2.000 millóns de dólares,
ofrecendo entre 200.000 e 300.000 dólares a cada familia a modo de compensacións. Deste xeito, a
reubicación dos colonos en Cisxordania e Xerusalén farase en clara desvantaxe para a poboación
palestiniana alí asentada.
Se ben non estiveron exentos de momentos duros, os enfrontamentos entre militares israelís e os colonos
non provocaron as predicións catastrofistas feitas por analistas meses atrás sobre a posibilidade
dunha confrontación a gran escala na sociedade israelí. Tan só a renuncia de Netanyahu do
seu cargo ministerial evidenciou a batalla política que enfronta ao ex primeiro ministro (influínte
dentro do partido Likud e hoxe abandeirado dos colonos) e un Sharon, en principio apoiado por varios sectores do
seu partido e dos laboristas, con quen forma un goberno de coalición.
Outra análise é contemplada dende o bando palestiniano. Gaza é, formalmente, un territorio
da Palestina histórica, onde a distribución demográfica é desigual: nun territorio
de 362 km2, ata agora dominado polos milleiros de colonos xudeus, habitaban 1,3 millóns de palestinos. As
diferenzas socioeconómicas eran tamén abrumadoras: o privilexiado status dos colonos contrastaba
coa penuria e a pobreza dunha poboación palestiniana distribuída en “bolsóns” e desconectados
uns dos outros.
O xúbilo dos palestinianos por retornar a Gaza pode provocar tamén outro problema. Os estados árabes
fronteirizos, especialmente Xordania e Líbano, poden albiscar a oportunidade de desaloxar aos seus propios
refuxiados palestinianos para que ocupen unha Gaza “desocupada” da presenza israelí. A explosión
demográfica pode converterse noutro problema rexional.
En clave política, Gaza é tamén o berce onde o movemento islamista Hamas posúe a súa
maior fortaleza política e popularidade. O “factor Hamas” revela outra clave do plan de desconexión
de Gaza: os líderes do movemento islamista aceptaron participar nas eleccións lexislativas palestinianas,
en principio previstas para xullo pasado pero postergadas para xaneiro de 2006 ante o plan de retirada dos colonos
xudeus. Hamas rendabilizará politicamente a retirada israelí como fixera o libanés Hezbollah
no sur de Líbano no 2000, aínda que isto non signifique, de forma automática, o remate dos
atentados contra obxectivos israelís. Velaí o seu baixo perfil durante a retirada israelí
de Gaza, nunha actitude de espera vixilante.
Para o presidente palestiniano Mahmud Abbas, o plan de desconexión en Gaza permitiulle gañar tempo
fronte ao que sería unha case segura derrota do seu partido Al Fatah nos comicios lexislativos de xullo.
Ao aplacar a Hamas e atraelo ao sistema político interno, a posición de Abbas tamén se reforza
de cara á comunidade internacional. Pero o descontento e a frustración da poboación palestiniana
vai en ascenso e xa hai quen aventura a aparición dunha “terceira intifada” pero, nesta oportunidade, non
contra Israel senón contra os dirixentes da Autoridade Nacional Palestiniana.
Todas estas claves aínda sen resolver inflúen na evolución dun plan de paz, a Folla de Ruta,
aínda incerto. Sharon levou a cabo esta iniciativa política dun xeito unilateral e a dirixencia palestiniana
resignouse a aceptala coma un “fait accompli”. O primeiro ministro israelí tamén contou co total
apoio do goberno estadounidense e o silencio cómplice dos gobernos árabes, especialmente de Exipto
e Xordania. Despois de Gaza, o conflito palestiniano-israelí e o proceso de paz entran noutra fase. |
| |
|
|
| |
|
|
| Índice |
|
| |
|
|
| 1 |
|
“Después
de la tormenta de Gaza”, por Marwan Bishara, en
La Vanguardia (España), 21 de agosto de 2005.
Como buen general, Sharon sabe que en la
guerra a veces es necesario hacer concesiones tácticas para conseguir la victoria estratégica. Así,
Israel se retirará de Gaza a fin de imponer su proyecto en un territorio diez veces mayor, Cisjordania y
Jerusalén, el buque insignia de la ocupación. Al mismo tiempo, esto significa de hecho la desconexión
de Israel del proceso de paz. |
| |
|
|
| 2 |
|
“Interesting times: Lesser Israel, Greater Palestine”, por Saul
Singer, en The Jerusalem Post (Israel), 18 de agosto de 2005.
Greater Israel was always a minority position
among Israelis, while Greater Palestine was always, and remains, the normative Palestinian position. Even the most
moderate Palestinian asserts that Israel in its entirely sits on “stolen” Palestinian land, and that while Israel
must be recognized de facto, a Jewish state has no moral or legal right to exist. |
| |
|
|
| 3 |
|
“The disengagement that isn´t”, por Ramzy
Baroud, en Palestine Chronicle (Palestina), 14 de agosto de 2005.
It´s important to recall that Sharon´s
disengagement was Israel´s response to George W. Bush´s road map, which was hypothetically approved
by both Israel and the PA in June 2003. As “painful” as the disengagement was, it was Sharon´s only dramatic
escape from being bogged down by any kind of mutual commitment, by headlines, by reciprocity and ultimately a dynamic
political process. Israel does what Israel sees best. That´s the bottom line. |
| |
|
|
| 4 |
|
“The Hamas Card and the Israel Withdrawal of Gaza”, por Jonathan
Feiser, en The Power and Interest News Report,
PINR (EEUU), 19 de agosto de 2005.
While one direct consequence of the Israeli
withdrawal will be the temporary empowerment of Abbas, this honeymoon will not last long. Even with economic aid
from the United States and the United Nations, Hamas, already extensively powerful in the hearts of a majority
of Palestinians, will concisely find itself in a position of unparalleled bargaining power. |
| |
|
|
| 5 |
|
“Storming the Gaza diehards bastions”, en The Economist
(Gran Bretaña), 19 de agosto de 2005.
Opinion polls show that most Israelis support
the withdrawal (though there is widespread scepticism that it will make Israel safer or bring peace nearer). So
do the 1.3 m or so Palestinians living in the strip, though they worry that Mr Sharon is only letting go of Gaza
to strengthen Israel´s grip on the much larger Jewish settlements in the West Bank. |
| |
|
|
| 6 |
|
“Gaza after Israeli disengagement”, por Martin
Asser, en BBC
(Gran Bretaña), 21 de agosto de 2005.
But seeing is believing when it comes to
the Israel-Palestinian peace process. And Ariel Sharon will have another priority after the withdrawal –fighting
off the challenge of Binyamin Netanyahu for control of the Likud party or forming a new centre bloc to fight elections
next year. Then there is the other plank of his unilateral disengagement policy –consolidation of settlement blocs
in the West Bank and East Jerusalem. |
| |
|
|
| 7 |
|
“Free at last”,
por Amos Oz, en Yediot
Ahronot (Israel), 21 de agosto de 2005.
The evacuation of Gaza Strip settlements
is not just a struggle over the question of the future of the territories. At the very core, the pullout is the
first big battle on the question of religion and state. |
| |
|
|
| 8 |
|
“Gaza pullout displays new scars among Palestinians
and Israelis”, por Sterven Erlanger, en The
New York Times (EEUU), 22 de agosto de
2005.
There is also a problem with the generation
of settler youth born in the West Bank after the 1967 war. Some members of that generation see the state of Israel
and its laws as less valid than the words of their rabbis, and some of them were prepared to fight with the police
and the army in ways the Gaza settlers themselves were not. |
| |
|
|
| 9 |
|
“The
Gaza withdrawal and the dismal future of Israel-Palestinian relations”,
en Stratfor (EEUU), 18 de agosto de 2005.
Israel´s intentions are clear: disengage
completely from the Palestinians while consolidating its hold over settlements in the West Bank to prevent the
emergence of a Palestinian state –intentions that obviously clash with the Palestinian armed struggle for independence.
The post-withdrawal scenario for both Israelis and Palestinians does no look peaceful. |
|
