Actualidade Exterior / nº 124-05/2004 de 1 de marzo Volver ó índice
Perú: dunha crise a outra
 
 
Presentación

     
    Cando, a penas sobordaba os 30 meses na Presidencia, Alejandro Toledo remodelou por quinta vez o seu Goberno, atopando grandes dificultades para conseguir candidatos que aceptasen a responsabilidade de compartir as decisións no executivo. Acurralado polos escándalos, a súa credibilidade e popularidade se atopa entre as máis baixas do continente, no limiar do 10%.

Non son os datos económicos os que están a por en cuestión a súa continuidade ata a conclusión do mandato, prevista para xullo do 2006, senón a fraxilidade gobernamental provocada por sucesivas crises por corrupción nos círculos de poder máis achegados ao goberno, e polas crecentes mobilizacións sociais que cuestionan o modelo económico de apertura económica que está a promover.

Cunha política de marcado carácter liberal, Perú atópase nunha aparente situación estable, con datos positivos que asinarían gustosos moitos dos países veciños, a pesares de obter discretos resultados no seu principal obxectivo de captar recursos externos.

Dende modestísimas taxas de crecemento no PIB do 0,2% no ano 2001, conseguiu niveis do 4,9% no 2002, do 4,0% no 2003, incrementando no ano pasado as súas reservas internacionais netas e diminuíndo no 1,4% a porcentaxe da débeda externa. As previsións da CEPAL para o 2004, tampouco son pesimistas, situando o crecemento no 3,5%.

Cando só levaba un ano na presidencia, os seus índices de popularidade xa descenderan ata o 30%, en vésperas de afrontar unha folga impulsada por sindicatos, confederacións, congresistas da oposición, que se inscribía dentro da campaña de protestas contra do proceso privatizador das empresas públicas do sector eléctrico Egesur e Egasa, que desembocaría nunha grave crise ministerial. A partir dese momento o declive do liderado presidencial foi en aumento progresivo. Episodios como a destitución da popular Primeira Ministra, Beatriz Lucero, e a petición de renuncia a todo o seu gabinete, no pasado mes de decembro, o escándalo de corrupción que involucrou ao seu ex xefe de intelixencia, César Almeyda, hoxe en arresto domiciliario, a decisión de abandonar o goberno do principal partido aliado, a Fronte Independente Moralizadora, que dirixe Fernando Olivera, ou a recente apertura dunha investigación aos irmáns do Presidente Margarita e Pedro Toledo, acusados de trasfego de influencias e actos de corrupción, acabaron por degradar definitivamente a credibilidade presidencial.

Tanto Alejandro Toledo como as enquisas que reflicten o estado da opinión pública, consideran necesario un gabinete independente con personalidades extrapartidarias, que dispoñan de autonomía política, como unha das contadas posibilidades de supervivencia do Presidente; pero poucos son os profesionais prestixiosos que están dispostos a compartir executivo con Alejandro Toledo.

Para o mes de maio próximo, os cocaleiros anuncian un paro nacional. O Ministro do Interior, Fernando Rospigliosi, presaxia outro “boliviazo”, como o que acabou en Outubro con Sánchez de Lozada e alerta da situación crítica que se aveciña no país.

A crecente preocupación internacional pola debilidade do Goberno de Toledo e pola falta de liderado presidencial, motivou declaracións de apoio á democracia, da OEA, do Grupo de Río e de personalidades europeas coma o Presidente francés, Jacques Chirac.
     
     
Índice

     
1   Perú encadena crisis”, Editorial de El País, 24 de febreiro de 2004.

Es muy improbable que Toledo, en el filo de la navaja, sobreviva hasta el final de su mandato, en 2006. El Gobierno que acaba de formarse para intentar atajar la enésima crisis tiene un tufo continuista, pese al carácter técnico de media docena de sus miembros. Todo sugiere que al primer mandatario peruano, tan hábil vendedor de promesas como comprador de tiempo, se le ha acabado el de achacar a la "mafia fujimontesinista" todos los males de su sufrido país.
     
2   Donde acaba la confianza”, Editorial de El Comercio, 24 de febreiro de 2004.

Por lo que se sabe, el jefe del Estado no solo quiere tener las manos fuera del fuego, sino que tampoco está dispuesto a ponerlas al fuego ni siquiera por sus parientes más cercanos, a quienes habría pedido que no tomen su nombre y respondan por sí mismos y ante la ley por los hechos que a ellos se les imputa.
     
3   Valentín pone el hombro”, entrevista con Valentín Paniagua, en Ojo, 24 de febreiro de 2004.

Es necesario despersonalizar el ejercicio de la presidencia, dar una mayor injerencia y participacion en el quehacer político, no sólo al presidente del Consejo de Ministros, sino a los ministros y en ese punto tengo la impresión que el gobierno puede reestablecer en alguna medida el contacto perdido con el pueblo del Perú a través de una presencia mucho más dinámica y permanente de los ministros no en sus despachos o ante la prensa, sino también en el interior del país.
     
4   Toledo debe renunciar”, Editorial de El Correo de Perú, 24 de febreiro de 2004.

Hay tres grandes protagonistas que van a entrar en escena a medida que la crisis se agudice: (1) la Fuerza Armada; (2) la intromisión internacional de los EUA a través de la OEA; (3) el Movimiento Popular. A través del general José Graham, comandante general del Ejército, la Fuerza Armada viene proclamando que a ellos nadie los va a obligar a disparar contra su propio pueblo. Si los oficiales al mando de la Fuerza Armada tuviesen el valor moral y el coraje de unirse con el pueblo en su lucha -principista y programática- por los sagrados intereses de la patria y la nación peruana, pues... entonces sí, seríamos invencibles.
     
5   Cuando EEUU usa la zanahoria”, en El Diario de Hoy, 13 de febreiro de 2004.

Inmediatamente después de que Fujimori abandonó Perú, el Banco Mundial envió una misión para evaluar el estado de corrupción. Encontró que Perú necesitaba responder a las generalizadas “debilidades institucionales dentro de sectores y agencias públicas clave” si quería salir adelante. Los investigadores presentaron su informe a Toledo y se fueron -ese fue el fin de la participación internacional más directa contra la corrupción en el país.
     
6   Perú: Toledo en la cuerda floja”, por José Coronado Cobeñas, en rebelion.org, 19 de febreiro de 2004.

La grave situación política que atraviesa el país no es sino la expresión acumulada de una crisis mayor que arrastra cuestiones de fondo y que explican el entrampamiento de un proceso de transición democrática que enrumbó por caminos erráticos; a esto se han sumado un conjunto de desaciertos que han tenido como protagonistas al propio presidente Alejandro Toledo, su descompuesto partido Perú Posible y que han sido aprovechados por la mafia fujimontesinista que sigue dando muestra de que goza de buena salud y vitalidad.
     
7   Toledo sortea grave crisis política”, en Granma, 16 de febreiro de 2004.

Observadores consideran que este fue el detonante para un Presidente que poco logró en la práctica para cambiar la situación económica y social de las mayorías. Solo el 25% de la población económicamente activa posee un trabajo a tiempo completo.Esas fuentes entienden que el estallido de la actual crisis era solo cuestión de tiempo, pues los peruanos tienen la percepción de que el actual crecimiento nacional poco o nada les beneficia.
     
8   Perú: Toledo jaqueado por nuevo escándalo”, en PiensaChile, 11 de febreiro de 2004.

Según el periodista Raúl Vargas, columnista de la revista Caretas, “la pregunta del día es ¿qué tiempo le das a Toledo?”, pero es muy difícil dar plazos. Algunos, sostiene Vargas, consideran que la caída del régimen no puede ocurrir porque no hay reemplazo. Los militares –a quienes tradicionalmente se ha recurrido para derrocar un gobierno– están sumamente golpeados tras los 10 años del gobierno corrupto de Fujimori, y los partidos políticos están igual de desacreditados que Toledo, con menos del 10% de aprobación.
     
9   Peruvian president faces political crisis”, en The Boston Globe, 13 de febreiro de 2004.

There is talk that Congress may declare the presidency vacant and Peru's ambassador to Washington told an emergency session of the Organization of American States on Thursday the situation was "a serious threat to democratic stability."
     
10   Toledo Looks to Survive Low Numbers in Peru”, en CPOD (Centre for Public Opinion & Democracy), 17 de febreiro de 2004.

Toledo addressed the nation right after the story broke, calling the conversation an "isolated" incident. His appearance, or the fact that Almeyda was placed under house arrest, had virtually no effect. Toledo’s government had endured problems of its own, but the possibility of collusion between the new regime and the old one was simply too much for Peruvians.
     
11   Down in the mire”, en The Economist, 7 de febreiro de 2004.

But Mr Toledo himself must take much of the blame. He is a poor manager, prone to rash promisas; his constantly shuffing government has included some competent ministers, but they have often been dumped after a few months in favour of political cronies. His wife, a bossy Belgian-Americal, is unpopulat too. His chief coalition partner, Fernando Olivera, is an unstable oppportunist.
     
12   Peru: Toledo Tries Another Cabinet”, en Strafor, 17 de febreiro de 2004.

Toledo's new Cabinet will not improve his popularity, nor will it end Peru's political crisis. His government is sinking like the Titanic, and he is doing little more than rearranging the deck chairs. However, even if Toledo were to resign, Peru's political instability likely would persist.
 
Volver ó índice

Volver ó principio


Ir á páxina de inicio
Instituto Galego de Análise e
Documentación Internacional
www.igadi.org

ÚLTIMA REVISIÓN: 29/02/2004
Fernando Pol