Actualidade Exterior / nº 121-02/2004 de 19 de xaneiro Volver ó índice
Cumio das Américas: unha relación en cambio
 
 
Presentación

     
    Pese á falla de acordos en temas sensibles, a OEA (Organización dos Estados Americanos) e México desbotaron o fracaso do Cumio. Xeralmente, a declaración final, que pon remate ás reunións, acostuma a estar acordada antes de que cheguen os primeiros mandatarios, pero non foi así neste caso. No documento final, os xefes de Estado apoian o acordo sobre o ALCA ó que chegaron os ministros de Economía no recente Cumio de Miami e reafirman o calendario adoptado para a conclusión das conversas sobre o Acordo de Libre Comercio das Américas “nos prazos previstos”, é dicir, xaneiro de 2005. Deste xeito, inclúese un prazo, como quería Washington, pero sen reorienta-las negociacións, como pedía Brasil. Venezuela, oposta ó proxecto, agregou un asterisco polo que se reserva a sinatura do parágrafo relativo ó ALCA.

A cláusula referente á exclusión do sistema interamericano dos gobernos que sexan declarados corruptos, prioritaria para a Administración Bush, provocou máis sospeitas que adhesións –non quedou claro quen decide quen é corrupto–, polo que o texto final inclúe soamente varios parágrafos sobre a necesidade de mellora-la cooperación contra a corrupción. Pouco que dicir tamén sobre a proposta do presidente venezolano, Hugo Chávez, sobre a creación dun Fondo Humanitario Internacional, acantoada dende o principio. A pesar de todo, a declaración final preséntase como un documento de gran contido social, quizais adiantado polo anuncio estadounidense do seu plan de regulamento de milleiros de inmigrantes “sen papeis”, un proxecto dirixido principalmente ós mexicanos á vista da proximidade das eleccións. Non se establece un prazo para baixar á metade os custos das remesas cara 2008, supoñendo estas un monto de máis de 32.000 millóns de dólares anuais enviados ás súas familias polos inmigrantes latinoamericanos e caribeños nos EEUU, uns recursos fundamentais para a maioría dos países receptores.

A impresión xeral repártese en partes iguais entre quen pensa que Washington está a atopar dificultades crecentes para impoñe-la súa política para o continente, e os que entenden que os resultados do Cumio de Monterrey constatan que América Latina non é quen de unirse fronte ó poderío estadounidense. Ambas cousas son certas pero, sen embargo, é seguro que a múltiple convocatoria de reunións bilaterais establecidas polo presidente Bush sentará principios de acordo, tal coma xa se evidencia no caso de Vicente Fox, moi cuestionado no seu país xa antes do anuncio da chamada “Iniciativa de América”, unha sorte de marco comercial e de seguridade entre os EEUU, México e Canadá. Funcionarios dos Estados Unidos reiteraron o interese de George W. Bush para que México asuma un novo liderado que faga de contrapeso ó de Lula da Silva, co fin de que Brasil, xunto a Arxentina, non sexa o único país que leve a voz cantante en América Latina.
     
     
Índice

     
1   Desencuentro americano”, Editorial de El País, 14 de xaneiro de 2004.

Las Américas están distanciadas como hace tiempo que no lo estaban. Que no hubiera nada en juego en esta cumbre deslavazada, en la que los encuentros bilaterales han pesado más que las sesiones plenarias, ha servido para constatarlo.
     
2   EEUU y su relación con América Latina”, en BBCMundo.com, 1º de xaneiro de 2004.

No todos los analistas en Washington se expresaron con la misma contundencia, pero por si que coinciden en que no va a haber un cambio radical en la política exterior de Washington hacia la región. Ni el anuncio del plan migratorio y ni la visita de Bush a Monterrey, opinaron, cambiará la tónica de la relación.
     
3   Los grandes ausentes de Monterrey”, por Andrés Oppenheimer, en The Miami Herald, 11 de xaneiro de 2004.

Ahora, al ofrecer legalizar a millones de mexicanos indocumentados en Estados Unidos, Bush está no sólo tratando de ganar el voto hispano, sino también accediendo a la principal prioridad de la política exterior del gobierno de Fox. Mi humilde pronóstico: ahora que mejoraron las relaciones bilaterales, Bush buscará la ayuda de Fox para apagar incendios en América Latina.
     
4   La cumbre desfasada de Monterrey”, Editorial de El Universal, 11 de xaneiro de 2004.

La sabia noción de que un choque frontal con Estados Unidos (a la Alan García o Fidel Castro) es del todo indeseable parece cada vez más difícil de sostener para el nuevo orgullo nacional e independiente de algunos países latinoamericanos ante una política estadounidense cada vez más intervencionista y autoritaria. Será una dura tarea para varios cuerpos diplomáticos (particularmente el argentino, venezolano y brasileño) amortiguar el creciente conflicto de intereses que sostienen con Estados Unidos.
     
5   La estabilidad es la clave”, por Martín Granovsky, en Página/12, 14 de xaneiro de 2004.

La estabilidad política, más que la ausencia de corrupción en la Presidencia, es la moneda de cambio de la Argentina en su relación con los Estados Unidos. Salvo que considere a un Estado como país paria, y por lo tanto un blanco a ser destruido, la Casa Blanca valora que no haya conflictos graves en la Argentina, Brasil y Chile.
     
6   Estados Unidos: ¿qué hacer?”, Editorial de El Universal, 12 de xaneiro de 2003.

Fox está en su derecho de aprovechar políticamente la propuesta migratoria de Bush. Por el solo hecho de haberla introducido con fuerza a la agenda bilateral, él tiene su mérito. No sólo eso, sino que está obligado a aprovechar ese espacio político para apoyar los intereses de los mexicanos que han emigrado y que lo seguirán haciendo, con un programa consensuado y eficaz que, desde luego, no existe al día de hoy. En lo que no está en su derecho es en extralimitarse, al costo de debilitar la soberanía política.
     
7   No nos conviene el ALCA 'light'”, opinión en Clarín, 13 de xaneiro de 2003.

Festejar el ALCA "light" es perder de vista este sentido estratégico de las negociaciones hemisféricas. Para los países del Mercosur, que son quienes tienen una agenda comercial estructuralmente más conflictiva con Estados Unidos, el ALCA "light" permite ponerse últimos en la fila de los acuerdos bilaterales con Estados Unidos.
     
8   The Triumph of Nafta”, Editorial de The Wall Street Journal, 12 de xaneiro de 2003.

The U.S.-Mexico relationship still faces challenges--from water rights to crime and immigration. But the future is infinitely more promising now that we share a greater number of economic interests and political values. On those counts alone, Nafta has been a spectacular success.
     
9   10 Questions For Vicente Fox”, entrevista en Time, 11 de xaneiro de 2003.

I understand that not just the U.S. but all democratic countries have to confront terrorism, and that has been America's priority the past two years. Now we also have to get back to bilateral relations. Too many important initiatives have fallen behind—like immigration reform.
     
10   Hugo & Fidel”, en The Houston Chronicle, 11 de xaneiro de 2003.

So there is reason for legitimate concern -- in the opinion of leaders of several Latin American countries and the U.S. State Department -- that Castro and Chavez have secretly joined together to destabilize democratic, pro-American governments in the hemisphere. It's a potent combination of Castro's revolutionary experience and Chavez's oil revenue.
     
11   At Conference, Fox Backs Bush's Guest-Worker Plan”, en The New York Times, 13 de xaneiro de 2003.

Mr. Bush separately issued an order barring people deemed corrupt from entering the United States.The United States would equate corrupt governments with undemocratic ones. The question is who decides who is corrupt. The proposal faced "a lot of resistance," said Bill Graham, the foreign minister of Canada."All countries have corruption," he said. "Who will decide whether a country is invited or not?"
     
12   A Summit for Starting Over”, en The Washington Post, 13 de xaneiro de 2003.

The administration's recent conclusion of a free-trade agreement with Central American countries, its promise to negotiate another with Andean states, and its proposed immigration reforms are important steps. But reversing the deterioration of the past several years will require greater concessions to legitimate Latin American interests –above all, curtailing wasteful U.S. agricultural subsidies and quotas– and a diplomacy that insists on democracy but avoids playing into the hands of the populists.
 
Volver ó índice

Volver ó principio


Ir á páxina de inicio
Instituto Galego de Análise e
Documentación Internacional
www.igadi.org

ÚLTIMA REVISIÓN: 15/01/2004
Fernando Pol